Kiedy zaczyna bić serce dziecka?

Wielu przyszłych rodziców chce wiedzieć, kiedy zaczyna bić serce dziecka oraz kiedy można usłyszeć „bicie serca dziecka w ciąży”. Mają oczywiście na myśli serce płodu, bowiem o sercu dziecka mówimy już po porodzie. Każda wyraźna oznaka obecności maluszka w łonie mamy jest wyczekiwana z niecierpliwością, stąd również częste pytania o to, kiedy najpóźniej zaczyna bić serce płodu. Praca serca to ważny z medycznego punktu widzenia parametr, który w czasie ciąży podlega okresowej kontroli.

Przełomowym momentem w czasie ciąży jest stwierdzenie czynności serca płodu. Z jednej strony, nic tak bardzo nie uświadamia obecności odrębnego człowieka w łonie mamy, z drugiej zaś, jest to wstępne potwierdzenie prawidłowego przebiegu wczesnej ciąży. Czynność serca zarodka to jedna z kilku cech ocenianych w pierwszym badaniu ultrasonograficznym, potwierdzającym ciążę. Jeżeli zastanawiasz się, w którym tygodniu ciąży zaczyna bić małe serduszko, kiedy można je usłyszeć i jak bada się czynność serca płodu, poniżej znajdziesz wyczerpujące informacje.

Wiek ciąży a wiek zarodka

Zanim odpowiemy sobie na pytanie, kiedy zaczyna bić serce dziecka, warto zaznaczyć, że wiek ciąży oblicza się na podstawie daty ostatniej miesiączki. Prawidłowa ciąża trwa więc 42 tygodnie licząc od tego terminu, a nie czasu zapłodnienia. Jeśli więc mówimy o wieku ciążowym, nie jest to równoznaczne z wiekiem zarodka.

Katarzyna Opuchlik
Katarzyna Opuchlik
ginekolog-położnik, Klinika Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka

Czasem zdarza się, że wiek ciąży obliczony na podstawie ostatniej miesiączki nie jest zgodny z rzeczywistym wiekiem ciąży, albo nie mamy wiedzy o dacie ostatniej miesiączki w ogóle. Wówczas jako podstawę do obliczenia wieku zarodka i terminu porodu wykorzystujemy CRL – długość ciemieniowo-siedzeniową, czyli po prostu wielkość zarodka w milimetrach.

W którym tygodniu zaczyna bić małe serduszko?

Zanim nadejdzie moment, kiedy zaczyna bić serce zarodka, musi dojść do wykształcenia się tego ważnego organu. Wiadomo, że serce zarodka zawiązuje się w początku 4. tygodnia życia, czyli w 6. tygodniu ciąży. W następujących po sobie kolejno etapach organogenezy, czyli procesu tworzenia narządów wewnętrznych i układów nowego organizmu, z cewy sercowej powstaje stopniowo dwukomorowe i dwuprzedsionkowe serce. Węzeł zatokowo-przedsionkowy, czyli struktura odpowiedzialna za rozpoczęcie automatycznej czynności serca, podejmuje swoją pracę w 22. dniu od zapłodnienia.

Po czym poznać bicie serca zarodka na USG?

W tym czasie, a więc na początku 6. tygodnia ciąży, zarodek mierzy niespełna 3 mm. W badaniu ultrasonograficznym, wykonanym drogą przezpochwową, możliwe jest wówczas uwidocznienie zarodka i jego tętna. Oceny jakościowej dokonuje lekarz wykonujący USG poprzez obserwację obrazu w funkcji dwuwymiarowej. Upraszczając, w trakcie badania można zobaczyć pulsujące piksele w obrębie zarodka. Metodą mniej subiektywną jest ocena z użyciem opcji M-mode, która mierzy ruch mięśnia sercowego, pozwalając na pomiar jego częstotliwości.

Kiedy można usłyszeć bicie serca płodu w ciąży?

Warto tu zaznaczyć, że włączanej w trakcie badania USG funkcji Dopplera, która umożliwia zmierzenie przepływu krwi w naczyniach oraz uzyskanie efektu dźwiękowego uderzeń serca zarodka, nie powinno się ze względów bezpieczeństwa wykorzystywać w badaniu przed 11. tygodniem ciąży. Na ten spektakularny i niewątpliwie wzruszający dla przyszłych rodziców moment trzeba więc trochę poczekać.

Katarzyna Opuchlik
Katarzyna Opuchlik
ginekolog-położnik, Klinika Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka

Kiedy najpóźniej można uwidocznić czynność serca zarodka? Do wspomnianej wyżej wartości CRL, czyli wielkości zarodka, odnosimy również obecność jego tętna. Gdy wielkość zarodka przekracza 5 mm i nie stwierdza się obecności jego tętna, można podejrzewać zahamowanie rozwoju ciąży. Konieczne jest powtórzenie tego badania zanim postawi się ostateczną diagnozę.

Po co bada się czynność serca płodu?

Kiedy serce dziecka zaczyna pracować, oczywiście nie chodzi tylko o to, aby można było bicie serca w okresie ciąży usłyszeć. Czynność serca – najpierw zarodka, a potem wzrastającego płodu – jest monitorowana w zasadzie przez cały okres ciąży. Kontrolę FHR (fetal heart rate) przeprowadza się w trakcie każdej wizyty kontrolnej u lekarza prowadzącego, przy każdym badaniu ultrasonograficznym oraz w okresie okołoporodowym poprzez zapisy kardiotokograficzne (KTG).

Analiza czynności serca niesie ze sobą ważne informacje o dobrostanie i samopoczuciu płodu, a niejednokrotnie pozwala podjąć decyzje o najbardziej optymalnym rozwiązaniu ciąży i porodzie. Znajomość norm wartości FHR dla konkretnego wieku ciążowego pozwala również na wczesnym etapie ciąży ustalić jej rokowanie.

Ewa Łukasik
Ewa Łukasik
Główny Specjalista ds. opiniowania wyrobów użytkowych

Autorzy: Zespół ePozytywnaOpinia.pl we współpracy z Katarzyną Opuchlik – ginekolożką-położniczką z Kliniki Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka.

Oceń ten wpis!