Jak głos rodziców pomaga wcześniakom?

Niedawno opisaliśmy wyjątkowy i niezwykle lubiany przez maleńkie dzieci sposób, w jaki mówią do nich rodzice (tekst można znaleźć tutaj). Dziś prześledzimy, jak wykształca się wrażliwość na matczyny głos w życiu płodowym i wyjaśnimy, dlaczego kontakt z głosem rodziców jest tak ważny dla dzieci urodzonych przedwcześnie.

Najważniejszy i najprzyjemniejszy dźwięk

Z podejmowanych do tej pory badań wynika, że możliwość słuchowego wykrywania głosu mamy oraz reagowania na ten głos i zmiany w jego intonacji, pojawia się w okolicach 24 tygodnia życia płodowego. Tuż przed początkiem trzeciego trymestru ciąży reakcja na mowę mamy jest widoczna w zmianie ruchu i tempie bicia serca dziecka. Wiadomo, że głos mamy jest jednym z najwyraźniejszych dźwięków w środowisku wewnątrzmacicznym. Co więcej, słyszenie głosu mamy jest stałym i regularnym doświadczeniem w życiu rozwijającego się maleństwa. Nie dziwi więc, że spośród wielu dźwięków, które docierają do dziecka po narodzinach, to głos mamy jest dla niego najlepiej znany, najprzyjemniejszy, najważniejszy i daje największe poczucie bezpieczeństwa.

Eliza Kiepura
Eliza Kiepura
Psycholog, dr n. hum. - adiunkt w Zakładzie Wczesnej Interwencji Psychologicznej Instytutu Matki i Dziecka

Preferencja matczynego głosu rozwija się bardzo wcześnie, co pokazują obserwacje dzieci urodzonych przedwcześnie. Z badań wynika, że podczas hospitalizacji na oddziale neonatologicznym dzieci urodzone przedwcześnie potrafią rozróżnić głos mamy od obcych głosów i że mowa mamy koi  maleństwa.

Kiedy głos pomaga zastąpić dotyk

Wcześniaki przychodzą na świat bardzo delikatne – ich ciała i mózgi potrzebują czasu, by dojrzeć i móc w pełni radzić sobie ze złożonym i pełnym różnorodnych bodźców światem. Dla przedwcześnie urodzonych dzieci głos rodziców jest często pierwszym i najbardziej znanym sygnałem ich czułej obecności. Im wcześniej rodzi się dziecko, tym bardziej głos rodziców wyprzedza dotyk i kontakt fizyczny w budowaniu poczucia bliskości. Jest bezpiecznym odpowiednikiem troskliwego i ochraniającego przytulenia. Niektórzy badacze zauważają, że po narodzinach to właśnie głos mamy i taty buduje poczucie ciągłości doświadczenia życia wewnątrz- i zewnątrzmacicznego.

Jak to działa w praktyce?

Wiedza o dobroczynnym wpływie mówienia rodziców do maleńkich dzieci przyczyniła się do traktowania kontaktu głosowego z rodzicem jako skutecznej formy wczesnej interwencji rozwojowej w grupie dzieci urodzonych przedwcześnie. Okazało się na przykład, że interwencje oparte na wykorzystywaniu głosu rodziców (mówienie do dzieci w trakcie odwiedzin na oddziale lub puszczanie dzieciom nagrań audio głosu rodziców) mogą mieć znaczenie dla stabilizacji fizjologicznej (oddechowo-krążeniowej) wcześniaków oraz uspokojenia i regulacji ich zachowania.

Eliza Kiepura
Eliza Kiepura
Psycholog, dr n. hum. - adiunkt w Zakładzie Wczesnej Interwencji Psychologicznej Instytutu Matki i Dziecka

Korzystne działanie mowy matek i ojców może być szczególnie cenną formą wczesnego wpierania kontaktu rodziców z najmniejszymi dziećmi, które wymagają opieki szpitalnej wtedy, gdy nie jest możliwe odwiedzanie dzieci na oddziałach. Obecna sytuacja epidemiczna zmusza wiele oddziałów do czasowego ograniczenia lub zakazu odwiedzin. Choć dzieje się tak z troski o zdrowie najmłodszych pacjentów, rozłąka rodziców i dzieci jest doświadczeniem niezwykle trudnym.

Pomocne rozwiązania

Warto pamiętać, że ta rozłąka nie musi oznaczać przerwania kontaktu. Z pomocą dzieciom i rodzicom mogą przyjść urządzenia, dzięki którym zostanie podtrzymany kontakt głosowy z dzieckiem. Jednym z takich rozwiązań są zabawki z pozytywkami, na których rodzic może nagrać to, co chciałby powiedzieć lub zaśpiewać dziecku. Dzięki takim zabawkom rodzice mogą oferować swoim maleńkim dzieciom wyjątkowy podarunek – czuły przekaz, piosenkę, wierszyk. Czas, w którym dzieci będą słyszeć głos rodziców, będzie dla nich wyjątkowym czasem spotkania z mamą i tatą, czasem dzielenia pierwszych opowieści.

Autor: Eliza Kiepura, psycholog, dr n. hum. –  Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej, Instytut Matki i Dziecka

Literatura:

Literatura:

  1. Filippa M., Kuhn P, Westrup B. (2017) Early vocal contact and preterm infant brain development: Bridging the gaps between research and practice. Switzerland, Springer.
  2. Filippa M., Panza C., Ferrari F., Frassoldati R., Kuhn P., Balduzzi S., D’Amico R. (2017). Systematic review of maternal voice interventions demonstrates increased stability in preterm infants. Acta Paediatrica. 106. 10.1111/apa.13832.
  3. Filippa M., Lordier L., De Almeida J.S., Monaci M.G., Adam-Darque A., Grandjean D., Kuhn P., Hüppi P.S. (2020). Early vocal contact and music in the NICU: new insights into preventive interventions. Pediatric Research, 87(2), 249-264.
  4. Gerhardt K.J., Abrams R.M. (2004). Fetal hearing. Implications for the neonate. W: M. Nöcker-Ribaupierre (red.). Music Therapy for Premature and Newborn Infants. Barcelona Publishers
  5. Gratier M., Trevarthen C. (2007). Voice, Vitality And Meaning: On The Shaping Of The Infant’s Utterances In Willing Engagement With Culture. Comment On Bertau’s “On The Notion Of Voice”. International Journal for Dialogical Science, 2(1), 169-181.
  6. Lakatos P.P, Matic T., Carson M., Williams M.E. (2019). Child-Parent Psychotherapy with Infants Hospitalized in the Neonatal Intensive Care Unit. Journal of Clinical Psychology in Medical Settings, 26, 584–596

Oceń ten wpis!

Rekomendowane produkty