Co zrobić, aby plecak nie był za ciężki?

Wiek szkolny to dla dziecka i jego rodziców ważny okres w życiu. Dla młodego człowieka jest to moment intensywnego rozwoju – zarówno  fizycznego, jak i psychicznego. Dlatego tak ważny jest wybór odpowiedniego plecaka, który towarzyszy dziecku w okresie szkolnym i jest jego podstawowym, codziennym wyposażeniem. 

Coraz więcej rodziców ma świadomość, jak istotna jest waga plecaka szkolnego (a właściwie jego ciężar, ew. masa, bowiem waga to urządzenie do ważenia; ze względu jednak na częste utożsamianie tych pojęć, używamy ich tutaj zamiennie), a z myślą o dzieciach powstała znana piosenka o lekkim tornistrze. Jednak lekki plecak to nie wszystko. Pamiętaj, że niewłaściwy wybór może w krótkim czasie doprowadzić do wad postawy u dziecka, dlatego podejmij tę decyzję, wiedząc, jaka jest dopuszczalna waga plecaka szkolnego i biorąc pod uwagę inne ważne czynniki.

Szkolny plecak i tornister: na co zwrócić uwagę?

Przy wyborze tornistra lub plecaka do szkoły, Instytut Matki i Dziecka zaleca zwrócenie uwagi na takie elementy, jak:

  •       Funkcjonalność  i bezpieczeństwo,
  •       Atesty i certyfikaty dla użytych składników i wykonania,
  •       Ciężar, czyli masę (potocznie wagę plecaka szkolnego),
  •       Wygląd.

Jak dobrać plecak dla dziecka?

Przede wszystkim przyjrzyj się plecom, czyli tyłowi plecaka. Ze względu na zdrowie oraz bezpośredni wpływ na kształtowanie postawy dziecka tył plecaka powinien być usztywniony. Umożliwi to równomierne rozłożenie nawet bardzo dużego ciężaru oraz nie spowoduje ucisków w okolicy kręgosłupa, gdy plecak będzie wypełniony podręcznikami i wszystkimi niezbędnymi przyborami szkolnymi. Z takim „ładunkiem” nawet najlżejsze plecaki szkolne mogą sporo ważyć. Istotne jest także, aby tornister lub plecak miał wzmocnione dno, które zabezpieczy zawartość przed uszkodzeniami i ochroni go przed zabrudzeniem.

Dobry plecak szkolny powinien też być odpowiednio ukształtowany i wyprofilowany. Zadbaj, aby dobrze przylegał do pleców dziecka, dzięki odpowiedniemu wyprofilowaniu w formie wybrzuszenia – dla podparcia lędźwiowej części kręgosłupa.

Ewa Łukasik
Ewa Łukasik
Główny Specjalista ds. opiniowania wyrobów użytkowych

Najlepiej, aby jego tylna część była wykonana z oddychającego materiału, który będzie zapobiegał przegrzewaniu się pleców dziecka. Trudno to jednak sprawdzić przy zakupie. Podczas badań w Instytucie wymagamy od producentów certyfikatów potwierdzających tą właściwość.

Jaki tornister dla pierwszoklasisty?

Jaki powinien być tornister dla pierwszoklasisty? Lekki, ale z odpowiednim usztywnieniem. Duże znaczenie mają także szelki. Powinny być szerokie, usztywnione, odpowiednio zmiękczone i regulowane. Zwróć uwagę także na ich rozstaw – dopasowane do wzrostu oraz szerokości pleców dziecka sprawią, że ciężar plecaka zostanie prawidłowo i równomiernie rozłożony na całej powierzchni ramion i pleców. Wybierając produkt spełniający te warunki, ochronisz swoje dziecko przed otarciami i bólem ramion.

Ewa Łukasik
Ewa Łukasik
Główny Specjalista ds. opiniowania wyrobów użytkowych

Zadbaj o kręgosłup swojego dziecka – niech piosenka o lekkim tornistrze skłoni Cię do działania. Sprawdzaj, co Twoja pociecha nosi w swoim plecaku. Maluchy często zabierają do szkoły zbyt wiele rzeczy – zabawki, dodatkowe książki i wszystko inne, co tylko im przyjdzie do głowy. Pamiętaj, że każdy kolejny przedmiot to obciążenie, które może prowadzić do wad postawy u dziecka. Od tego, co znajdziemy w szkolnym plecaku i jak zoptymalizujemy jego zawartość, zależy zdrowie naszej pociechy.

Waga tornistra szkolnego – normy

Kolejnym znaczącym  elementem jest waga plecaka, który powinien być możliwie lekki  i wykonany z odpowiedniego materiału. Rodzice często pytają, jaka jest dopuszczalna waga plecaka szkolnego. Normy europejskie wskazują, iż ciężar plecaka powinien mieścić się w granicach 1200-1400  gramów, a wraz z zawartością – nie powinien przekroczyć 10% ciężaru małego użytkownika. Niestety, w przypadku noszenia przez dzieci do szkoły dużej liczby podręczników wymaganych w różnych placówkach edukacyjnych, ten wymóg nie jest spełniony. Dlatego ciężar samego plecaka powinien być jak najmniejszy – przy zachowaniu powyższych kryteriów. Modele reklamowane jako najlżejsze plecaki szkolne mogą bowiem być pozbawione innych ważnych elementów, takich jak usztywniona tylna ściana czy wyprofilowane i zmiękczone szelki.

Dlaczego plecak powinien być lekki?

Zbyt duży ciężar plecaka noszonego przez dziecko na plecach, powoduje nadmierne działanie dwóch sił:

  • Pierwszą z nich jest suma masy ciała dziecka wraz z plecakiem i siły ciążenia skierowanej pionowo w dół. Powoduje ona pogłębienie fizjologicznych krzywizn kręgosłupa, czyli kifozy piersiowej i lordozy lędźwiowej, występujących w płaszczyźnie strzałkowej ciała, a także, jeżeli występują, to również krzywizn patologicznych, czyli skolioz. Waga plecaka szkolnego wpływa zatem na kształtowanie prawidłowego układu kręgosłupa dziecka.
  • Druga siła wynika ze sposobu utrzymywania równowagi przez dziecko podczas marszu lub stania.
Lesław Kluba
Lesław Kluba
Fizjoterapeuta, dr n. kult. fiz. - Zastępca Kierownika Zakładu Usprawniania Leczniczego w Instytucie Matki i Dziecka

Jeżeli ciężar plecaka jest znaczny, to jego równoważenie będzie zmuszało nasze dziecko do pochylenia sylwetki ku przodowi, w celu redukcji sił odchylających kręgosłup ku tyłowi (po to, żeby się nie przewrócić). Średni ciężar plecaka szkolnego wywoła sytuację odwrotną. Nieznaczne wychylenie ku tyłowi zwiększa lordozę lędźwiową i uwypuklenie brzucha. Dopiero lekki plecak szkolny redukuje siły przednio-tylne i w nieznaczny sposób wpływa na zaburzenie kształtu i rozwoju kręgosłupa. Należy pamiętać także o tym, że lekkie plecaki z umiarkowanym ciężarem wypełnienia w znacznie mniejszym stopniu  wpływają destrukcyjnie na wysklepienie stóp i obciążenie stawów biodrowych i kolanowych (zwiększenie koślawości lub szpotawości), niż plecaki ciężkie.

Bezpieczny i funkcjonalny plecak dla dzieci

Skoro wiemy już, jak ważny jest lekki tornister, możemy przejść do kolejnych elementów. Zwróć uwagę na  detale  zapewniające  bezpieczeństwo  Twojemu dziecku.  Dobry plecak  szkolny powinien  być  wyposażony w odblaski,  które są  umieszczone w dobrze  widocznych miejscach, na przykład na zewnętrznej stronie plecaka. Dzięki temu zapewnisz swojemu dziecku dobrą widoczność, zwłaszcza po zmroku.

Kupując plecak, kieruj się również funkcjonalnością. Powinien posiadać wystarczającą ilość  komór,  przegród  i  kieszonek pomagających porządkować dziecku zawartość plecaka. Pamiętaj, że Twoje dziecko będzie nosiło ze sobą legitymację, identyfikator, podręczniki, drugie śniadanie, picie – na każdą z tych rzeczy przydałoby się osobne miejsce. W zależności od potrzeb – wodoodporne lub nie. Dobre plecaki szkolne posiadają miejsce na podpisanie, co doskonale się sprawdza,  szczególnie w przypadku  najmłodszych uczniów.

Uchwyt  plecaka  powinien  być  również  usztywniony, wykonany z surowca, który nie będzie się wbijał w dłoń dziecka, ergonomiczny i dopasowany  do jego dłoni. Przy zakupie sprawdźmy także, czy plecak posiada atesty lub certyfikaty. Dadzą Ci one pewność co do jakości, użyteczności, wykonania z odpowiednich pod kątem chemicznym surowców (użycia nietoksycznych materiałów i farb do ich barwienia) oraz wytrzymałości.

Dobry plecak dla dzieci: niezbędna przymiarka

Nigdy nie należy kupować plecaka bez dziecka, które powinno wybrany model przymierzyć i dopasować indywidualnie, w zależności od rozmiarów ciała i stosunków anatomicznych. Istotne są miękkie szelki, gdyż największy nacisk wywierany jest na barki. Również paski regulujące nie powinny być za długie, ponieważ przy noszeniu plecaka w ręku mogą zostać przydeptane (ryzyko upadku).

Lesław Kluba
Lesław Kluba
Fizjoterapeuta, dr n. kult. fiz. - Zastępca Kierownika Zakładu Usprawniania Leczniczego w Instytucie Matki i Dziecka

Jednak najważniejszym elementem, który wpływa na zdrowie dziecka, jest ciężar plecaka. Wypełnienie, czyli zawartość, leży w gestii szkoły. Rodzice mają tu ograniczony wpływ, nawet jeśli zdecydują się na możliwie lekki tornister czy lekki plecak szkolny. A własne doświadczenia z dziećmi, młodzieżą i studentami AWF wskazują, że zwiększenie ciężaru dźwiganego na plecach już o 10% masy ciała, powoduje podczas marszu znaczny wzrost tętna. U dzieci szkolnych wzrost ten wynosił średnio 30 uderzeń serca na minutę, w stosunku do marszu bez plecaka szkolnego z zawartością 2-3 kg.

Wygląd plecaka też ma znaczenie

Jeśli już zdecydujesz się na dobry, lekki plecak szkolny, weź pod uwagę jego walory estetyczne. Musisz pamiętać, iż  dziecko jest osobą wymagającą i ma swoje potrzeby. Dlatego  istotną kwestią jest wygląd, który będzie mu  odpowiadał. Jeżeli znajdziesz modele, które spełniają wszystkie wymagania wskazane przez Instytut Matki i Dziecka – daj swojemu dziecku możliwość wyboru wzoru czy kolorystyki. Jest to kwestia bardzo indywidualna, a możliwość zdecydowania o tak ważnej rzeczy jak szkolny plecak, sprawi Twojemu dorastającemu dziecku ogromną radość.

Ewa Łukasik
Ewa Łukasik
Główny Specjalista ds. opiniowania wyrobów użytkowych

Autorka: Ewa Łukasik – główna specjalistka ds. opiniowania wyrobów użytkowych w Instytucie Matki i Dziecka.

Konsultacja: Lesław Kluba – dr n. kult. fiz., fizjoterapeuta, zastępca kierownika Zakładu Usprawniania Leczniczego w Instytucie Matki i Dziecka.

Oceń ten wpis!