Szkodliwe tłuszcze trans

Czy wiesz, że niektóre produkty spożywcze mają w sobie przetworzone tłuszcze trans, które mają negatywny wpływ na nasze zdrowie? Dowiedz się, co to są tłuszcze trans, w jakich produktach się znajdują i dlaczego warto ich unikać. 

Być może do tej pory jeszcze nie spotkałaś/spotkałeś się z nazwą „tłuszcze trans” i nawet nie wiesz, że produkty bogate w tłuszcze trans bardzo często pojawiają się w Twoim domu. Dziś masz dobrą okazję do tego, aby dowiedzieć  się, czym są tłuszcze trans i w jakich produktach występują – wiedza na ten temat na pewno wyjdzie na zdrowie Tobie i Twoim bliskim!

Co to są tłuszcze trans? 

Tłuszcze typu trans powstają w czasie przemysłowego, częściowego utwardzenia (uwodornienia) olejów roślinnych, w wyniku którego zmieniają one swoją konsystencję z płynnej w stałą. Zachodzi wówczas zmiana w geometrycznej budowie cząsteczki tłuszczu, z konfiguracji cis na trans.

Sylwia Snopek
Sylwia Snopek
Dietetyczka Poradni Diabetologicznej Instytutu Matki i Dziecka

W przemyśle spożywczym częściowo utwardzone tłuszcze roślinne znajdują szerokie zastosowanie, bo sprawiają, że dany produkt ma pożądane przez producenta właściwości (np. ciasteczka stają się bardziej kruche i chrupiące), a także dłuższy okres przydatności do spożycia. 

Częściowo utwardzone tłuszcze roślinne a zdrowie 

Częściowo utwardzone tłuszcze roślinne mają nie tylko inną budowę chemiczną po procesie uwodornienia, ale też zmienia się ich działanie biologiczne i wpływ na nasz organizm. Na czym dokładnie polega niekorzystne działanie tłuszczów trans?

  • Tłuszcze trans zwiększają ryzyko rozwoju miażdżycy i innych chorób układu krążenia. To dlatego, że sprzyjają wzrostowi stężenia „złego cholesterolu” (cholesterolu LDL) we krwi, a obniżeniu stężenia „dobrego cholesterolu” (cholesterolu HDL).
  • Tłuszcze trans zaburzają przemiany metaboliczne cennych kwasów tłuszczowych omega-3, które mają bardzo duże znaczenie dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego. To dlatego szczególnie kobiety w ciąży powinny uważać na produkty bogate w tłuszcze trans.
  • Tłuszcze trans nasilają produkcję wolnych rodników w organizmie, których nadmiar może uszkadzać komórki i DNA, sprzyjając rozwojowi wielu chorób, także nowotworowych.

Tłuszcze trans: w jakich produktach je znajdziesz? 

Co możesz zrobić, aby ograniczyć tłuszcze trans w swojej diecie? Dokładnie czytaj skład produktów, zamieszczony na ich opakowaniu. Jeśli znajdziesz w nim „częściowo uwodornione/utwardzone oleje roślinne“, to znak, że dany produkt dostarczy Ci tłuszczów trans. Pamiętaj przy tym, że całkowicie utwardzone oleje roślinne to nie to samo, co częściowo utwardzone – te pierwsze nie mają w składzie tłuszczów trans. W jakich konkretnie produktach możesz spodziewać się tłuszczów trans? Lista produktów spożywczych, w których mogą być obecne tłuszcze trans, jest – niestety – dość długa i znajdują się na niej tak popularne produkty, jak: margaryny twarde (często używane do pieczenia ciast), chipsy, prażynki, frytki, hamburgery, kebab, pizza, chrupki ryżowe i kukurydziane, nadziewane czekolady, batoniki, wafelki i cukierki, chałwa, kupne ciastka (zwłaszcza kruche, pierniki), drożdżówki, pączki, lody. Zawsze jednak dokładnie czytaj etykiety produktów spożywczych, które zamierzasz kupić, bowiem nie każdy z wymienionych wyżej musi zawierać częściowo utwardzone oleje roślinne.

Tłuszcze trans – lista produktów

Aby zacząć eliminować nadmiar tłuszczów trans w diecie, warto mieć pod ręką „ściągawkę” w postaci własnej listy produktów bogatych w tłuszcze trans. Na stronie https://izomery.pzh.gov.pl znajdziesz e-bazę do sprawdzania zawartości tłuszczów trans w różnych kategoriach produktów. Na podstawie wspomnianej e-bazy stworzyliśmy prostą listę produktów zawierających tłuszcze trans. Pozwoli Ci ona zorientować się, w jakich ilościach tłuszcze trans występują w popularnych produktach, które na pewno dobrze znasz. 

Lista produktów bogatych w tłuszcze trans

ProduktPrzeciętna zawartość tłuszczów trans

w g/100 g produktu

kostka rosołowa0,39
ciasta z cukierni sieciowych0,19
pizza0,18
wafelki przekładane kremem i oblane czekoladą0,17
margaryny twarde w kostce0,16
czekolada nadziewana0,14
pączek0,13
hamburger0,09
kebab0,07
drożdżówka z serem0,07
batonik czekoladowy nadziewany0,07
ciasteczka, herbatniki0,07
koncentrat zupy typu „gorący kubek”0,06
chipsy0,05
ciasta paczkowane0,05
chrupki kukurydziane0,04
prażynki0,04
kremy czekoladowe do pieczywa0,04
frytki0,02
chałwa0,01

Tłuszcze trans a prawo

Od 2 kwietnia 2021 roku weszło w życie rozporządzenie wydane przez Komisję Europejską, które zaostrzyło dotychczasowe regulacje prawne, dotyczące zawartości przemysłowych izomerów trans kwasów tłuszczowych w produktach spożywczych. Rozporządzenie wprowadziło obowiązek limitowania tych niezdrowych tłuszczów, a ich maksymalna dopuszczalna zawartość w produktach spożywczych wynosi 2 g na 100 g tłuszczu. Oznacza to, że niektóre produkty bogate w tłuszcze trans (patrz: tabela wyżej)  mogą zniknąć z rynku, a niektóre zmienią swój skład na bardziej korzystny dla naszego zdrowia. To bardzo ważna zmiana, ponieważ Instytut Żywności i Żywienia zaleca, aby w codziennej diecie ilość tłuszczów trans była jak najniższa – teraz, dzięki zmianom w prawie, będzie to dużo łatwiejsze.

Sylwia Snopek
Sylwia Snopek
Dietetyczka Poradni Diabetologicznej Instytutu Matki i Dziecka

Autorka: Sylwia Snopek – dietetyczka w Poradni Diabetologicznej Instytutu Matki i Dziecka.

Oceń ten wpis!