Test OGTT – czym jest doustny test obciążenia glukozą?

21 kwietnia 2022

Dostałaś skierowanie od lekarza na test OGTT, ale nie do końca wiesz co Cię czeka? Albo nie rozumiesz, czemu ma służyć to badanie? A może jesteś już po teście OGTT, masz wyniki przed sobą i zastanawiasz się co dalej? 

Ten wpis ma na celu, rozwiać Twoje wątpliwości i dostarczyć Ci odpowiedzi na większość pytań dotyczących badania OGTT. Podobno „nie taki diabeł straszny, jak go malują”. Warto więc stawić czoła temu „diabłu”, czyli w tym przypadku glukozie.

Test OGTT: co to za badanie?

OGTT (ang. Oral Glucose Tolerance Test) czyli inaczej doustny test obciążenia glukozą wykonuje się u osób z podejrzeniem cukrzycy typu 2, cukrzycy ciążowej oraz u tych osób, u których istnieje ryzyko zachorowania na cukrzycę, związane z występowaniem choroby w najbliższej rodzinie.

Jeśli interesujesz się tym tematem, to z pewnością jesteś w którejś z tych grup. Tylko spokojnie, jeśli zostałaś skierowana na to badanie, to wcale nie musi oznaczać, że masz cukrzycę! Co więcej, właśnie dzięki temu badaniu skontrolujesz, czy poziom Twojego cukru jest w normie i czy nie musisz się niepokoić. A nawet jeśli badanie nie będzie w granicach normy, to dowiesz się, co zrobić, aby było lepiej.

Test OGTT: przygotowanie

Do testu OGTT nie musisz się szczególnie przygotowywać. Podstawowe warunki, jakie należy spełnić to:

  • Nie zmieniaj swojej diety, czy trybu życia tuż przed testem! Jeśli prowadzisz siedzący tryb życia, a nagle przed badaniem zaczniesz się intensywnie ruszać lub zdrowiej jeść, to może doprowadzić to do fałszywej lub opóźnionej diagnozy, a co za tym idzie nieprawidłowego leczenia. Testu OGTT czy lekarza nie oszukasz, oszukasz tylko i wyłącznie siebie;
  • Dzień przed testem wypocznij, wyśpij się, unikaj sytuacji stresowych;
  • W dniu testu bądź na czczo (przed testem nie jedz przez minimum 8 godzin, pij tylko wodę);
  • Bezpośrednio przed badaniem nie przyjmuj leków podnoszących poziom cukru we krwi, które przyjmujesz na stałe (np. glikokotykosteroidów, beta-blokerów, leków moczopędnych, L-tyroksyny).

W przypadku, gdy już masz nietolerancję glukozy tj. stan przedcukrzycowy i przyjmujesz metforminę, to na co najmniej tydzień przed badaniem OGTT musisz ją odstawić. Jeśli przyjmujesz dużo leków i nie wiesz czy możesz je wziąć w dniu badania to przed testem OGTT spytaj o to swojego lekarza kierującego Cię na to badanie.

Na czym polega badanie OGTT?

W skrócie, badanie OGTT polega na pobraniu krwi z żyły na czczo, a następnie wypiciu glukozy (obciążenie 75 g glukozy) i kolejne pobrania krwi w 60 i 120 minucie od wypicia glukozy. Glukozę potrzebną do badania, dostaniesz w miejscu pobrania lub będziesz musiała kupić ją sama w aptece. Przed badaniem OGTT upewnij się, czy w Twoim punkcie pobrań glukoza jest dostępna.

Wyróżnia się dwa rodzaje testu OGTT:

Test OGTT dwupunktowy

Zgodnie z nazwą, polega na pobraniu krwi na czczo, przed podaniem glukozy, a następnie w 2 godziny po wypiciu roztworu glukozy.

Test OGTT trzypunktowy

Wykonywany u kobiet w ciąży, w którym pobiera się najpierw krew na czczo, później drugi raz w godzinę po wypiciu glukozy i trzeci raz po 2 godzinach od spożycia glukozy. Ważne, abyś wypiła podaną glukozę jak najszybciej, w czasie nie dłuższym niż 5 minut.

Musisz być przygotowana na to, że glukoza to nie „napój bogów” i raczej na pewno nie będzie Ci ona smakować. Poczujesz się tak, jakbyś piła tzw. ulepek, czyli lepką substancję utworzoną z cukru i wody. Po wypiciu glukozy, usiądź spokojnie pod gabinetem punktu pobrań i nie opuszczaj placówki aż do momentu ukończenia testu OGTT! To bardzo ważne, aby badanie zostało wykonane w spoczynku. Jeśli w trakcie badania zaczniesz się ruszać lub wybierzesz na spacer po szpitalu, to badanie trzeba będzie powtórzyć, bo wynik nie będzie wiarygodny.

Joanna Płoska

Edukator cukrzycy, Certyfikowany trener osobistej pompy insulinowej, Pielęgniarka diabetologiczna w Poradni Diabetologicznej, Instytut Matki i Dziecka

Ekspert radzi:

Po wypiciu glukozy możesz poczuć osłabienie, zawroty głowy, nudności i nadmierną potliwość. Wszelkie niepokojące objawy w trakcie trwania testu OGTT zgłaszaj od razu w punkcie pobrań. Oczywiście pamiętaj o tym, aby w czasie badania OGTT nic nie dojadać ani nie pić, nawet jeśli wystąpi osłabienie. Twoim pokarmem w trakcie testu jest tylko glukoza. Jeśli palisz papierosy, powstrzymaj się przed ich paleniem chociażby na czas testu, a najlepiej na dobę przed testem OGTT. Jeśli po wypiciu glukozy, w trakcie trwania testu, wystąpią wymioty to test OGTT należy przerwać i poinformować o tym lekarza. Na wyniki testu OGTT nie będziesz czekać długo. Zazwyczaj wyniki te są dostępne już następnego dnia. 

Test OGTT (test obciążenia glukozą): normy

Dla kobiet niebędących w ciąży oraz mężczyzn normy wynoszą:

  • prawidłowa glukoza na czczo powinna wynosić od 70-99mg/dl;
  • nieprawidłowa glukoza na czczo to od 100-125mg/dl;
  • nieprawidłowa tolerancja glukozy występuje, jeśli w 2 godziny po wypiciu glukozy, glukoza wynosi 140-199 mg/dl;
  • masz powody do niepokoju, jeśli w 2 godziny po obciążeniu 75 g glukozy, Twój wynik wyniesie równo lub więcej niż 200 mg/dl, wówczas rozpoznawana jest już cukrzyca. Koniecznie udaj się wtedy jak najszybciej do lekarza! Długo utrzymujący się tak wysoki poziom cukru we krwi jest bardzo niebezpieczny dla zdrowia i może prowadzić do wielu bardzo poważnych w skutkach powikłań cukrzycowych;
  • jeśli masz glukozę na czczo powyżej 99 mg/dl to najwyższa pora, aby zacząć dbać o własne zdrowie. To tzw. ostatni dzwonek (określany mianem stanu przedcukrzycowego) przed cukrzycą, która stoi tuż za rogiem i bacznie przygląda się Twoim poczynaniom. Teraz to w głównej mierze od Ciebie zależy, czy rozwinie się u Ciebie cukrzyca i kiedy to nastąpi.

Zdrowe odżywianie, aktywność fizyczna oraz zrzucenie zbędnych kilogramów to krok milowy do tego, aby w porę zapobiec rozwojowi cukrzycy.

Badanie OGTT w ciąży

Test OGTT w ciąży wykonywany jest przy obciążeniu 75g glukozy, pomiędzy 24 a 28 tygodniem ciąży, wyłącznie u kobiet, u których wcześniejsze testy glukozy były prawidłowe. Test OGTT trzeba wykonać jak najszybciej, jeśli przed 24 tygodniem ciąży wynik poziomu glukozy był nieprawidłowy.

Normy testu OGTT u kobiet w ciąży to:
  • prawidłowa glukoza na czczo powinna wynosić poniżej 92 mg/dl;
  • w godzinę po wypiciu glukozy poniżej 180 mg/dl;
  • po 2 godzinach poniżej 153mg/dl.

Jeśli choć jeden z tych poziomów jest u Ciebie przekroczony i jesteś w ciąży, to oznacza, że masz cukrzycę ciążową i musisz udać się do diabetologa, czyli lekarza, który zajmuje się leczeniem cukrzycy.

Cukrzyca ciążowa: czym jest i jak się ją leczy?

Leczenie cukrzycy ciążowej polega głównie na samokontroli glukozy za pomocą glukometru i stosowaniu odpowiedniej diety z ograniczeniem jedzenia produktów o wysokim indeksie glikemicznym. Jeśli dieta nie przynosi oczekiwanych efektów wprowadza się insulinoterapię.

Joanna Płoska

Edukator cukrzycy, Certyfikowany trener osobistej pompy insulinowej, Pielęgniarka diabetologiczna w Poradni Diabetologicznej, Instytut Matki i Dziecka

Ekspert radzi:

Spokojnie, nawet jeśli masz cukrzycę ciążową to nie oznacza, że cukrzyca będzie z Tobą już do końca życia. Najczęściej mija ona tuż po porodzie, ale żeby to sprawdzić konieczne będzie ponowne wykonanie dwupunktowego testu OGTT po ciąży w 6-12 tygodniu po porodzie. Z uwagi na większe ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 u tych kobiet, powinno się badać poziom glukozy we krwi raz na rok oraz wykonywać test OGTT co 2-3 lata. 

Jeśli kobieta, u której wystąpiła cukrzyca ciążowa w pierwszej ciąży, będzie w kolejnej ciąży, to niezbędne jest niezwłoczne wykonanie testu OGTT przy obciążeniu 75g glukozy, od razu po potwierdzeniu następnej ciąży. Jeśli miałaś cukrzycę ciążową w pierwszej ciąży, to niestety istnieje duże ryzyko, że w drugiej i kolejnej ciąży będzie Ci ona również towarzyszyć. 

Wykonywanie badań a diagnostyka 

Jak widać badanie OGTT pełni bardzo ważną funkcję w celu rozpoznawania zaburzeń przemiany węglowodanów. Wykonane prawidłowo i w porę, pozwala trafnie postawić diagnozę i wprowadzić odpowiednie leczenie.  Mamy nadzieję, że ten tekst wyjaśnił Ci, co to jest test OGTT, w jakim celu się go wykonuje, a co najważniejsze – teraz już wiesz jak się do niego przygotować.

Autor

Joanna Płoska

Edukator cukrzycy, Certyfikowany trener osobistej pompy insulinowej, Pielęgniarka diabetologiczna w Poradni Diabetologicznej, Instytut Matki i Dziecka

Dofinansowanie UE
Informujemy, iż w celu realizacji usług dostępnych w naszym serwisie, optymalizacji jego treści oraz dostosowania serwisu do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies można kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszego serwisu internetowego, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje stosowanie plików cookies. Więcej informacji zawartych jest w polityce prywatności serwisu.
Akceptuję