Moczenie nocne u dzieci: przyczyny i leczenie

18 stycznia 2022

Kiedy mówimy o moczeniu nocnym u dzieci i czy stoją za nim głównie przyczyny psychologiczne? Czy moczenie nocne u 5-latka bywa pierwotne czy wtórne? Jakie podłoże psychologiczne ma u dziecka moczenie dzienne? Co powoduje, że 7-latek nadal sika w nocy do łóżka, a 10-latek nagle zaczął się moczyć? Jakie błędy rodziców mogą skutkować u dzieci moczeniem nocnym i co robić, gdy problem się utrzymuje? Jeżeli zadajesz sobie podobne pytania, przeczytaj, co na ten temat radzi psycholog dziecięcy.

Nauka kontrolowania pęcherza i czynności oddawania moczu, kształtuje się na przestrzeni kilku pierwszych lat życia dziecka. Zaniepokojeni rodzice, którzy odkrywają moczenie nocne u 5-latka lub 10-latka, mogą mieć do czynienia z problemem moczenia nocnego wtórnego.  W sytuacji, gdy moczenie nocne utrzymuje się w rozwoju bardzo długo, a dziecko samo odczuwa dyskomfort wynikający z mokrego łóżka po przebudzeniu, mówimy o moczeniu nocnym pierwotnym. Poniżej omawiamy rozwój umiejętności oddawania moczu, jak również problemy psychologiczne leżące u podłoża zaburzenia doskonalenia tej umiejętności zarówno w dzień, jak i w nocy.

Oddawanie moczu w okresie rozwoju

Ilość oddawanego w ciągu dnia moczu, znacząco różni się w przebiegu kolejnych lat życia dziecka:

  • Maluchy w wieku od 1. do 3. roku życia dziennie oddają od 500 do 600 ml moczu;
  • Dzieci w wieku od 4. do 5. roku życia – 600 do 700 ml;
  • Natomiast dzieci od 6. do 8. roku życia już 650 do 1000 ml dziennie.

Wiemy także, że pojemność pęcherza dziecka wzrasta z wiekiem, natomiast rozwojowo częstotliwość oddawania moczu powinna się zmniejszać. Niemowlę moczy się nawet do 30 razy na dobę. Dziecko w wieku przedszkolnym do 8 razy. Natomiast dziecko w wieku szkolnym normatywnie oddaje mocz już tylko do 6 razy dziennie. Wiemy także, że cykl siusiania przez dziecko około 5. roku życia przypomina już cykl oddawania moczu osoby dorosłej – dziecko oddaje 2-3 razy więcej moczu w dzień, niż w nocy.

Moczenie dzienne: podłoże psychologiczne

Umiejętność kontrolowania pęcherza w dzień pojawia się wcześniej niż kontrola pęcherza w nocy. Między 1. a 2. rokiem życia dziecko uświadamia sobie potrzebę oddawania moczu. Może wtedy wołać po oddaniu siusiu w pieluszkę, że już ma w niej mokro. Około 3. roku życia powinno świadomie powstrzymywać oddawanie moczu i opróżnić pęcherz w odpowiednim miejscu i czasie. Jest to najlepszy czas na naukę odpieluszkowania i próbowania „treningu czystości” na nocniczku. Dopiero po 4. roku życia dziecko może wstrzymywać potrzebę siusiania, po czym zwolnić pęcherz i wysiusiać się dopiero „na życzenie”. W 6. roku życia dziecko potrafi kontrolować oddawanie moczu w zależności od tego, jak bardzo ma w danym momencie wypełniony pęcherz.

Jolanta Wacławek

Lekarz pediatra w Oddziale Hospitalizacji Jednego Dnia, Instytut Matki i Dziecka

Ekspert radzi:

Czasami proces rozwoju umiejętności kontrolowania pęcherza przebiega nieharmonijnie. Dzieci potrafią świadomie zatrzymać mocz przez skurcz mięśni zwieracza, ale mięśnie wypieracza działają bez woli, nawet gdy pęcherz nie jest całkowicie wypełniony. Przykładem takiego zaburzenia jest moczenie mimowolne. Dziecko czuje wtedy parcie na pęcherz, próbuje kucać lub zaciskać nóżki, aby zapobiegać nagłemu oddaniu moczu, ale zdarza mu się popuścić. Czasem powodem tego stanu rzeczy jest wyziębienie organizmu, czasem inna zmiana temperatury. Dzieci, w których pęcherzu zalega mocz, mogą cierpieć z powodu zakażeń układu moczowego. Dlaczego najpierw zawsze konieczna jest konsultacja pediatry – właśnie w celu wykluczenia przyczyn chorobowych moczenia nocnego. Jeśli w trakcie diagnostyki nie stwierdzimy innych nieprawidłowości, ważnym elementem terapii staje się pomoc psychologa.

Moczenie nocne u dzieci: kiedy staje się problemem?

Moczenie nocne u dzieci, podobnie jak moczenie (dzienne) mimowolne, jest zaburzeniem czynności oddawania moczu. Problem staje się istotny klinicznie po ukończeniu przez dziecko 5. roku życia, gdy – w warunkach prawidłowym rozwoju – czynność oddawania moczu powinna być kontrolowana także w nocy.

  • Moczeniem nocnym pierwotnym określamy sytuację, w której np. 7-latek sika w nocy, a moczenie się nie występuje w dzień, zaś siusianie w nocy występuje od urodzenia.
  • O wtórnym moczeniu nocnym mówimy, gdy np. 10-latek moczy się w nocy, ale także w dzień, a poprzednio dziecko nie moczyło się w nocy.

Rozważmy sytuację, gdy 7-latek sika w nocy i jest to pierwotne moczenie nocne u dzieci. Objawami takiej sytuacji jest to, że dziecko od urodzenia nie przerywa snu, mimo odczucia mokrego łóżka. W ciągu dnia zaś prawidłowo kontroluje oddawanie moczu. Często w przypadku moczenia nocnego pierwotnego nie odnotowuje się odchyleń w badaniu fizykalnym dziecka, ale w historii rodzinnej odnotować można przypadki izolowanego moczenia nocnego.

Rekomendowane produkty

Anna Milewska

Starszy specjalista w Dziale Ocen i Rozwoju Współpracy, Instytut Matki i Dziecka

Moczenie nocne u dzieci: przyczyny psychologiczne i organiczne 

W omawianej sytuacji moczącego się 10-latka, gdy mówimy o wtórym moczeniu nocnym, powodów może być bardzo wiele. Moczenie nocne u dzieci może mieć zarówno organiczne, jak i psychologiczne przyczyny. Do tych pierwszych należą:

  • zaburzenia czynności pęcherza;
  • zmiany w drogach moczowych (wady anatomiczne, zakażenia, kamica układu moczowego);
  • alergie pokarmowe;
  • zespół bezdechu sennego, uporczywe zaparcia.

Główną przyczyną natury psychologicznej są zaburzenia emocjonalne, kiedy dziecko moczeniem nocnym reaguje na trudne sytuacje życiowe lub zdarzenia emocjonalne, z którymi nie może sobie poradzić, np. rozstanie rodziców, przeprowadzka, zmiana przedszkola lub szkoły, konflikty w grupie rówieśniczej.

Justyna Hermaniuk

Psycholog w Zakładzie Wczesnej Interwencji Psychologicznej oraz Ośrodku Rehabilitacji Dziennej dla Dzieci, Instytut Matki i Dziecka

Ekspert radzi:

Diagnoza psychologiczna problemu moczenia nocnego u dzieci powinna obejmować wywiad w celu wykluczenia innych, poza psychologicznymi, przyczyn bezwiednego oddawania moczu w czasie nocnego snu. W tym celu konieczne jest zebranie szczegółowych wywiadów zarówno od rodziców, jak i samego dziecka. Nie można pominąć oceny rozwoju umysłowego i stanu psychicznego dziecka oraz znaczenia sytuacji rodzinnej dla przeciwdziałania lub podtrzymywania tego problemu.

Jakie błędy rodziców skutkują u dzieci siusianiem w nocy?

Istotnym psychologicznie zagadnieniem dotyczącym moczenia nocnego, może być analiza możliwych błędów, wynikających z nieprawidłowego „treningu czystości”, przeprowadzanego przez rodziców lub sytuacji, które obniżają motywację dziecka do zaprzestania siusiania w nocy.

  • Jeśli dziecko po 3. roku życia będziemy – po zmoczeniu – przenosić do łóżka rodziców, maluch może nauczyć się, że dzięki siusianiu w nocy, mama lub tata będą do dyspozycji malucha. Ważne jest, aby zapewnić dziecku chwilę czułości po zmoczeniu się, jednak po wspólnie spędzonej chwili nasza pociecha powinna wrócić do spania w swoim łóżeczku.
  • Kolejnym, niekorzystnym działaniem może być blokowanie samodzielności pociechy, poprzez ubieranie go w nieprzemakalne śpioszki, pieluchy. Gdy np. moczenie nocne utrzymuje się u 5-latka, na noc zakładajmy mu majtki treningowe, a nie pieluchę, by bielizna była adekwatna do wieku, zapewniając jednocześnie komfort w razie moczenia.
  • Błędnym posunięciem jest również wyrażanie zbytniego zmartwienia przy dziecku. Możliwe, że nasza pociecha poczuje wówczas, że jego problem jest przyczyną złego samopoczucia rodziców i samo uwierzy, że moczenie nocne to „nieuleczalna choroba”. Wtórnie negatywne emocje będą miały niekorzystny wpływ na stan psychologiczny dziecka.

Moczenie nocne u dzieci: zalecenia

Warto wiedzieć, że moczenie nocne u dziecka jest zaburzeniem, która wymaga diagnostyki pediatrycznej w celu wykluczenia chorób somatycznych. Gdy przyczyny te zostaną wykluczone, warto udać się po pomoc do psychologa dziecięcego, w celu diagnozy sytuacji i wdrożenia odpowiedniej dla dziecka terapii i zaleceń dla rodziców.

Zanim jednak podejmiemy działanie, pamiętajmy, że moczenie nocne nie jest winą dziecka, dlatego nie można go karać, jeśli zdarza mu się siusiać w nocy. Oto kilka praktycznych i prostych do zastosowania wskazówek.

  • Warto dopilnować, aby dziecko nie piło płynów niedługo przed snem.
  • Zadbajmy o to, aby dziecko poszło wysiusiać się przed snem.
  • Postarajmy się nie wzmacniać zachowań dziecka i nie nagradzać fizycznymi nagrodami, gdy uda mu się przespać bez moczenia.
  • Niewskazane jest również pozwalanie  dziecku spać z rodzicami, gdy jego łóżko zostało zamoczone.

Najlepszą strategią postępowania jest ignorowanie mokrych nocy i zaoferowanie dziecku „skrzynki z narzędziami” do poradzenia sobie z sytuacją. Wspierajmy dziecko w tym, że da radę zmienić pościel, przebrać się w nową piżamę i położyć z powrotem spać. Możemy wprowadzić obserwacje suchych i mokrych nocy. Wprowadźmy kalendarzowe obserwacje i każdą suchą noc oznaczajmy naklejką, np. buźką i słoneczkiem. Dzięki temu dziecko będzie wiedziało, że udało mu się przespać noc do końca, bez zamoczenia łóżka.


Piśmiennictwo:
Literatura: Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10, „Pediatria t.1-2”, Wyd. PZWL

Autor

Justyna Hermaniuk

Psycholog w Zakładzie Wczesnej Interwencji Psychologicznej oraz Ośrodku Rehabilitacji Dziennej dla Dzieci, Instytut Matki i Dziecka

Dofinansowanie UE
Informujemy, iż w celu realizacji usług dostępnych w naszym serwisie, optymalizacji jego treści oraz dostosowania serwisu do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies można kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszego serwisu internetowego, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje stosowanie plików cookies. Więcej informacji zawartych jest w polityce prywatności serwisu.
Akceptuję