Dieta przy stłuszczeniu wątroby

26 września 2022

Właśnie dowiedziałeś się, że masz stłuszczenie wątroby i chcesz wiedzieć, jaka dieta jest optymalna przy tym schorzeniu? Przeczytaj poniższy artykuł. Znajdziesz w nim praktyczne wskazówki, jak powinna wyglądać dieta na alkoholowe i niealkoholowe stłuszczenie wątroby. 

Rola wątroby w organizmie

Wątroba to największy gruczoł naszego organizmu. Pełni w nim wiele istotnych funkcji, m.in.:

  • oczyszcza krew z toksycznych produktów przemiany materii;
  • gromadzi zapasy żelaza i witamin A, D i B12;
  • bierze udział w przemianach tłuszczów, białek i węglowodanów;
  • pomaga trawić tłuszcze, produkując niezbędną do tego procesu żółć;
  • wspomaga układ odpornościowy, biorąc m.in. udział w niszczeniu bakterii, wirusów i grzybów.

Warto dbać o wątrobę na co dzień, a szczególnie wtedy, kiedy lekarz zdiagnozował u Ciebie stłuszczenie tego narządu. Niezbędne jest wówczas, abyś zastosowała optymalną dietę, która odciąży stłuszczoną wątrobę.

Stłuszczenie wątroby: co to takiego? 

Zanim przejdziemy do omówienia diety przy alkoholowym i niealkoholowym stłuszczeniu wątroby, warto wspomnieć parę słów o tym, na czym polega to schorzenie i jak je rozpoznać.

Stłuszczenie wątroby polega na nagromadzeniu kropelek tłuszczu w komórkach wątroby (hepatocytach), zamiast wykorzystywania ich w procesach przemiany materii. Dochodzi do tego m.in. poprzez nadmierne picie alkoholu, niewłaściwe odżywianie (zbyt duża ilość cukru i tłuszczów zwierzęcych w diecie), nadmierną masę ciała. Stłuszczenie wątroby to ważny sygnał, aby zmienić swój tryb życia, a tym samym poprawić swoje zdrowie.

Jak rozpoznać stłuszczenie wątroby? 

Sylwia Snopek

Dietetyk w Poradni Diabetologicznej, Instytut Matki i Dziecka

Ekspert radzi:

O tym, że z Twoją wątrobą coś się dzieje, powiedzą Ci wyniki wartości enzymów wątrobowych (AST i ALT) uzyskane z krwi. Jednak to badanie USG potwierdzi, czy Twoja wątroba jest stłuszczona. Stłuszczona wątroba mocniej odbija ultradźwięki, co powoduje, że powstaje specyficzny, nadmiernie jasny obraz wątroby. Mówimy wtedy, że wątroba ma podwyższoną echogeniczność, czyli zdolność do mocnego odbijania fal dźwiękowych o wysokiej częstotliwości. Stąd też pacjenci, kiedy pytają specjalistów o dietę dla stłuszczonej wątroby, używają także sformułowania „dieta na echogeniczność wątroby”. 

Dieta na echogeniczność wątroby: zasady ogólne 

Odpowiednia dieta może zdecydowanie poprawić kondycję Twojej wątroby, kiedy dokucza jej alkoholowe czy niealkoholowe stłuszczenie. Oto kilka najważniejszych zasad, jakie powinna spełniać dieta na echogeniczność wątroby:

  • spożywaj regularne posiłki (4-5 dziennie), w miarę możliwości o podobnych porach;
  • jedz częściej, ale mniej – nie przejadaj się;
  • zadbaj o to, aby posiłki odbywały się w spokojnej, miłej atmosferze – dokładnie przeżuwaj każdy kęs;
  • ogranicz spożycie tłuszczów zwierzęcych, bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe (NKT). Unikaj więc tłustych mięs (tłuste części wieprzowiny, wołowiny), kaczki, gęsiny, podrobów, smalcu, masła, śmietany. Zrezygnuj też z używania oleju kokosowego, który też – pomimo, że jest tłuszczem roślinnym – bogaty jest w NKT;
  • jedz produkty bogate w  kwasy tłuszczowe jedno- i wielonienasycone, obecne m.in. w oliwie z oliwek, ale też oleju krokoszowym, rzepakowym. Cenne dla Ciebie są także kwasy omega-3 zawarte w rybach i olejach rybich. Niech ryby w Twojej diecie pojawią się co najmniej 2 razy w tygodniu. Częściej sięgaj po tłuste, morskie gatunki ryb, bogate w kwasy z rodziny omega-3, takie jak łosoś, makrela, śledź, sardynki oraz tuńczyk;
  • unikaj wysoko przetworzonej żywności: wyrobów cukierniczych, czekoladowych, zupek i sosów w proszku, przekąsek typu chipsy, krakersy, prażynki oraz posiłków typu fast food (np. pizza, kebab, hamburgery, frytki);
  • ogranicz spożycie cukru, słodyczy, dżemów i miodu. Nadmiar cukrów prostych w diecie jest częściowo przekształcany w trójglicerydy, które odkładają się w hepatocytach i prowadzą do stłuszczenia wątroby;
  • wyeliminuj alkohol;
  • wybieraj takie techniki kulinarne, jak gotowanie w wodzie i na parze, pieczenie, grillowanie oraz duszenie bez dodatku tłuszczu. Unikaj smażenia, zwłaszcza z wykorzystaniem panierek;
  • jedz więcej błonnika pokarmowego, który wspomaga wydalanie z organizmu nadmiaru tłuszczu. W praktyce oznacza to włączenie do menu większej ilości świeżych warzywa, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych (np. żytniego razowego chleba, pełnoziarnistego makaronu, grubych kasz typu kasza gryczana, kasza jęczmienna pęczak) i nasiona roślin strączkowych, np. ciecierzycy, soczewicy, fasoli (pod warunkiem, że dobrze je tolerujesz);

Przy nadwadze lub otyłości zleca się redukcję zbędnych kilogramów. Będzie to duże odciążenie dla Twojej wątroby.

Pamiętaj jednak, że alkoholowe i niealkoholowe stłuszczenie wątroby wymaga tego, aby dieta odchudzająca nie była zbyt restrykcyjna i nie powodowała gwałtownej utraty masy ciała. Najlepiej skonsultować się z dietetykiem, który ustali odpowiednią kaloryczność, pomagającą uzyskać optymalne tempo chudnięcia.

Stłuszczenie wątroby: czego nie powinna zawierać dieta optymalna przy tym schorzeniu? 

Pomimo, że nazwa choroby nasuwa przypuszczenie, że to nadmiar tłuszczu w diecie sprzyja jej rozwojowi, to prawda jest inna.

To przede wszystkim zbyt wysoka ilość węglowodanów (a zwłaszcza cukrów prostych, np. glukozy, fruktozy) w codziennym jadłospisie przyczynia się do rozwoju tego schorzenia.

Dieta na echogeniczność wątroby wymaga więc zdecydowanego ograniczenia cukru. Oto parę wskazówek, które pomogą Ci w tym zadaniu:

  • jedz słodycze maksymalnie 1 raz w tygodniu;
  • pamiętaj, że lepiej zjeść słodki domowy wypiek niż sklepowe słodycze. W przepisach zmniejszaj ilość cukru co najmniej o połowę lub szukaj przepisów, gdzie zamiast cukru dodawane są owoce, np. banany;
  • nie kupuj produktów, gdzie na etykietach cukier zajmuje któreś z pierwszych miejsc w składzie. Oznacza to, że stanowi od główny składnik tego wyrobu;
  • unikaj produktów, w których obecny jest syrop glukozo-fruktozowy. Znajduje się on w wielu wyrobach – słodyczach, przetworach owocowych, ketchupach, sosach, kolorowych alkoholach, piwie, wyrobach piekarniczych, jogurtach owocowych, słodkich serkach i innych mlecznych deserach,  napojach gazowanych i niegazowanych;
  • zrezygnuj z picia słodkich napojów. Niech Twoim podstawowym napojem będzie woda;
  • pamiętaj, że świeże i suszone owoce też mają cukry proste. Jedz ok. 200-300 g świeżych owoców. Po suszone owoce sięgaj jedynie sporadycznie i to w niewielkiej ilości (np. 1-2 łyżki rodzynek);
  • miej na uwadze, że cukier ukrywa się w produktach pod różnymi nazwami, jak np. słód jęczmienny, syrop słodowy jęczmienny, ekstrakt słodu jęczmiennego, syrop glukozowy, syrop klonowy, z agawy, kukurydziany, daktylowy czy zagęszczony sok jabłkowy lub winogronowy.

Bardziej szczegółowe wskazówki oraz przykładowy jadłospis przy stłuszczeniu wątroby poznasz w dalszej części artykułu. 

Glutation a dieta na echogeniczność wątroby

Wzbogać swoje menu w antyoksydanty. Chronią one organizm przed wolnymi rodnikami, co zapobiega uszkodzeniu wielu  struktur komórkowych, w tym DNA. Najważniejszym przeciwutleniaczem dla wątroby jest glutation (GSH). Chroni on hepatocyty przed szkodliwym działaniem nadtlenków, toksyn oraz wolnych rodników. Aby dostarczyć sobie GSH:

  • jedz zielone warzywa, takie jak szpinak, kapusta, jarmuż, szparagi i brokuły. Włączaj je do jadłospisu kilka razy w tygodniu. Gotuj je jak najkrócej, bo wtedy zachowają w sobie więcej GSH.
  • dodawaj do potraw (np. sałatek, surówek) cebulę i czosnek. Jedz je kilka razy w tygodniu, a nawet codziennie, jeśli dobrze je tolerujesz.
  • włączaj do posiłków awokado. Możesz dodać je do koktajlu, zrobić pastę kanapkową lub wkroić do sałatki.
  • kilka razy w tygodniu zjedz ok. 20-30 g orzechów włoskich. Są świetnym dodatkiem do owsianki, surówek, sałatek, twarożków.

Alkoholowe i niealkoholowe stłuszczenie wątroby: w co jeszcze powinna być bogata dieta?

Poznaj produkty, które warto włączyć do swojej diety, aby wspomóc funkcje echogenicznej wątroby. Oto one:

  • olej z nasion czarnuszki siewnej. To źródło korzystnych dla zdrowia substancji bioaktywnych.  Najcenniejsza z nich to tymochinon. Olej z czarnuszki nie tylko wspomaga leczenie stłuszczenia wątroby, ale też działa przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie, przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo, przeciwpasożytniczo;
  • ostropest. To z jego nasion produkuje się lek o nazwie Sylimarol. Składniki nasion ostropestu ułatwiają regenerację komórek wątroby, ochraniają je przed działaniem toksyn oraz  wspomagają produkcję żółci;
  • kurkuma. Działa żółciopędnie i żółciotwórczo, a także chroni komórki wątroby, zwłaszcza w przypadku uszkodzeń tego narządu na skutek działania różnych czynników toksycznych, np. alkoholu czy paracetamolu.

Stłuszczenie wątroby: przykładowy jadłospis

Jak może wyglądać przykładowy jadłospis przy stłuszczeniu wątroby? Oto propozycja:

Śniadanie:

Kanapki z twarożkiem i papryką: chleb żytni razowy, twarożek z sera twarogowego chudego lub półtłustego, z dodatkiem szczypiorku i rzodkiewek, papryka czerwona pokrojona w słupki.

Śniadanie II:

Jogurt z dodatkami: jogurt naturalny, borówki amerykańskie, maliny, otręby owsiane, nasiona dyni.

Obiad:

Kurczak lub indyk pieczony w ziołach z kaszą pęczak i ugotowaną na parze fasolką szparagową i różyczki brokułu.

Podwieczorek:

Zielony koktajl: kefir, świeży szpinak, pomarańcza, mało dojrzały banan.

Kolacja:

Sałatka z jajkiem: sałata, pomidorki koktajlowe, ogórek, oliwki, jajko ugotowane na twardo, nasiona słonecznika, sos na bazie oliwy, paru skropli soku z cytryny oraz łagodnej musztardy.

Autor

Sylwia Snopek

Dietetyk w Poradni Diabetologicznej, Instytut Matki i Dziecka

Dofinansowanie UE
Informujemy, iż w celu realizacji usług dostępnych w naszym serwisie, optymalizacji jego treści oraz dostosowania serwisu do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies można kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszego serwisu internetowego, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje stosowanie plików cookies. Więcej informacji zawartych jest w polityce prywatności serwisu.
Akceptuję