Nowe zasady żywienia w szkołach i przedszkolach od września 2026. Co zmieni się na talerzach dzieci?
Od roku szkolnego 2026/2027 w szkolnych i przedszkolnych stołówkach oraz sklepikach zaczną obowiązywać nowe zasady dotyczące żywienia dzieci. Zmiany wynikają z Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. i obejmują m.in. ograniczenie ilości cukru i soli, większy udział produktów roślinnych, w tym nasion roślin strączkowych, oraz rozwiązania wpisujące się w założenia tzw. diety planetarnej. Nowe przepisy mają wspierać nie tylko zdrowie dzieci, lecz także stopniowe kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych i bardziej świadomego podejścia do żywności. Co dokładnie zmieni się na talerzach przedszkolaków i uczniów od września i co nowe regulacje oznaczają dla rodziców?
Mięso i ryby po nowemu: większy nacisk na jakość
Jedna ze zmian dotyczy rodzaju produktów mięsnych, które mogą trafiać do szkolnych i przedszkolnych posiłków. Zgodnie z nowymi przepisami wykorzystywane będzie mięso świeże – surowe, mielone lub w postaci wyrobów mięsnych, które nie zostały poddane procesom konserwującym innym niż chłodzenie lub mrożenie. W praktyce oznacza to wyeliminowanie z jadłospisów takich produktów jak wędliny, parówki czy mortadela.
Ryby powinny natomiast pojawiać się w menu co najmniej raz w tygodniu. Szczególnie rekomendowane są tłuste ryby morskie, np. łosoś czy makrela, będące źródłem kwasów tłuszczowych omega-3. W przypadku dzieci istotna jest również forma ich podania – zalecane są filety pozbawione ości.
Strączki częściej na szkolnych talerzach
Większy udział produktów roślinnych będzie widoczny również w daniach obiadowych.
Co najmniej raz w tygodniu obiad ma bazować na nasionach roślin strączkowych i nie zawierać produktów odzwierzęcych, w tym jaj ani nabiału. Fasola, soczewica, ciecierzyca czy groch przestają więc pełnić wyłącznie rolę dodatku do zupy i mogą stać się podstawą pełnego dania.
To wartościowe źródła białka – suche nasiona roślin strączkowych zawierają go średnio około 25%. Dostarczają również żelaza: przykładowo, porcja gotowanej białej fasoli może zawierać więcej żelaza, niż porcja piersi z kurczaka. Ponieważ żelazo pochodzenia roślinnego jest gorzej przyswajane przez organizm, dobrze komponować takie posiłki z produktami bogatymi w witaminę C, np. papryką, pomidorami czy kiszonkami.
Więcej warzyw w każdym posiłku
Zmiany obejmują również proporcje warzyw i owoców. Obie grupy produktów powinny być obecne w codziennym żywieniu dzieci, jednak udział warzyw w posiłkach ma być większy niż owoców. W praktyce oznacza to większą różnorodność warzywnych dodatków do śniadań, obiadów i podwieczorków zamiast opierania realizacji zaleceń głównie na owocach.
Co najmniej dwa razy w tygodniu zupy mają być przygotowywane na wywarze warzywnym, a nie wyłącznie na bazie mięsa czy kości.
Jednym ze sposobów zwiększania akceptacji warzyw przez dzieci może być również podawanie ich w formie bufetu. Dziecko samodzielnie wybiera wtedy spośród dostępnych produktów i decyduje, jaką ilość nałożyć na talerz.
Co zmieni się w szkolnych sklepikach od września 2026?
Nowe przepisy obejmą również produkty dostępne w szkolnych sklepikach. W przypadku wielu kategorii żywności, m.in. płatków śniadaniowych, produktów mlecznych i napojów roślinnych, zawartość cukru nie będzie mogła przekraczać 10 g na 100 g produktu.
Zmienia się również podejście do słodzików. Produkty sprzedawane dzieciom nie mogą zawierać substancji słodzących – dotyczy to zarówno aspartamu czy acesulfamu K, jak i takich składników jak stewia czy ksylitol. Z przepisów znika ponadto dotychczasowa kategoria produktów „innych”, która umożliwiała sprzedaż artykułów niespełniających kryteriów przypisanych do pozostałych grup.
Nowością jest natomiast możliwość oferowania pieczywa przygotowanego z ciasta głęboko mrożonego. Taki sposób utrwalania produktu został dopuszczony jako metoda pozwalająca zachować jego odpowiednią jakość.
Woda na pierwszym miejscu dla przedszkolaków i uczniów
Zmiany obejmują także napoje podawane dzieciom w ciągu dnia. Preferowanym wyborem ma być woda, do której uczniowie i przedszkolaki powinni mieć dostęp również poza porami posiłków.
Mniej cukru znajdzie się natomiast w napojach przygotowywanych na miejscu. W przypadku kompotów, herbat i innych tego typu napojów dopuszczalna ilość dodanego cukru została zmniejszona z 10 do maksymalnie 5 g na 250 ml gotowego napoju.
Aby urozmaicić smak wody bez jej dosładzania, można dodawać do niej świeże zioła, np. miętę lub bazylię, a także kawałki owoców. Taki sposób podawania napojów pomaga stopniowo przyzwyczajać dzieci do mniej intensywnie słodkiego smaku.
Przyczytan nasz artykuł o tym, czy dzieci mogą pić izotoniki na co dzień.
Diety eliminacyjne: roślinna alternatywa w jadłospisie
Nowe zasady uwzględniają także potrzeby dzieci, które nie spożywają mięsa lub innych produktów odzwierzęcych. W dni, w których podstawowy jadłospis przewiduje mięso lub rybę, placówka powinna zapewnić odpowiednią alternatywę roślinną, opartą przede wszystkim na nasionach roślin strączkowych.
Skład takiego posiłku powinien odpowiadać potrzebom dziecka zgłoszonym przez rodziców. W przypadku diety wegańskiej danie nie może zawierać żadnych produktów pochodzenia zwierzęcego. Przy diecie wegetariańskiej mogą natomiast znaleźć się w nim m.in. jaja lub produkty mleczne, pod warunkiem że spełniają wymagania określone dla żywienia dzieci w placówkach.
W innym naszym artykule przeczytasz więcej o diecie wegetariańskiej i wegańskiej dla dzieci.
Zdrowiej dla dzieci, lepiej dla planety
Nowe regulacje dobrze wpisują się w założenia tzw. diety planetarnej, która łączy troskę o sposób żywienia człowieka z odpowiedzialnym korzystaniem z zasobów środowiska. W praktyce oznacza to większe znaczenie produktów pochodzenia roślinnego, żywności sezonowej i lokalnej, a także ograniczania marnowania jedzenia. Szkoła i przedszkole mogą dzięki temu stać się miejscem, w którym dzieci oswajają się z takim sposobem myślenia o jedzeniu poprzez codzienne doświadczenia, a nie wyłącznie teorię.
Taki sposób żywienia może pomóc dzieciom wykształcić zdrowsze nawyki i lepiej zrozumieć, że codzienne wybory żywieniowe wpływają nie tylko na ich zdrowie, ale również na środowisko.
Bibliografia (dostępy do źródeł z dnia 14.08.2026):
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz.U. z 2026 r. poz. 197).
- Kaczorek M., Krzemińska A., Taraszewska A. M., Strączki da się lubić! Praktyczny przewodnik dla osób realizujących żywienie dzieci i młodzieży, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB, Warszawa 2026.
- Rychlik E., Stoś K., Woźniak A., Mojska H. (red.), Normy żywienia dla populacji Polski, NIZP PZH-PIB, 2024.
- Taraszewska A., Nowe rozporządzenie „sklepikowe”. Żywienie w przedszkolu i stołówka szkolna, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, kwiecień 2026.
- Taraszewska A., Rozporządzenie „sklepikowe” 2026 – co nowego? Sklepiki szkolne i automaty vendingowe, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, marzec 2026.
- Żywienie zbiorowe w przedszkolu i szkole. Najczęściej zadawane pytania w kontekście rozporządzenia 2026, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, czerwiec 2026.
- Talerz Zdrowego Żywienia – oficjalne zalecenia Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH-PIB dotyczące proporcji produktów w codziennej diecie.
