Dieta wegetariańska w ciąży – jakie mikroelementy? - ePozytywna Opinia

Dieta wegetariańska w ciąży – jakie mikroelementy?

Zmiany zachodzące w organizmie kobiety w okresie ciąży sprawiają, że wzrasta zapotrzebowanie na konkretne mikroelementy. Niektóre z nich są szczególnie istotne dla właściwego rozwoju płodu i dobrej kondycji mamy – zarówno przed,  jak i w trakcie porodu. Wyjaśniamy, jak działają i podpowiadamy, w jakich produktach przyszłe mamy wegetarianki mogą je znaleźć. 

Cynk – ciąża i poród bez komplikacji 

Cynk jest pierwiastkiem mającym wpływ na przebieg ciąży i porodu oraz masę ciała dziecka i obwód jego głowy. Niedobory tego pierwiastka zwiększają ryzyko rozwoju wad ośrodkowego układu nerwowego dziecka, małej masy urodzeniowej, porodu przedwczesnego, zahamowania wzrostu, a u matki nadciśnienia ciążowego, stanu przedrzucawkowego i komplikacji podczas porodu. Źródłem cynku w diecie wegetariańskiej są rośliny strączkowe, soja, orzechy, nasiona i ziarna. 

Małgorzata Więch
Małgorzata Więch
dr inż. - specjalista w zakresie żywienia, Zakład Żywienia, Instytut Matki i Dziecka

Aby zwiększyć przyswajalność tego pierwiastka, można stosować różne metody przygotowywania żywności, mające na celu zmniejszenie poziomu fitynianów, które utrudniają wchłanianie cynku, np. namaczanie, fermentacja kiełków, zakwas chlebowy. W codziennej diecie należy też uwzględniać produkty wzbogacane w ten pierwiastek, np. płatki śniadaniowe. Produkty będące bogatym źródłem cynku powinny być spożywane razem z produktami zawierającymi kwasy organiczne (owoce, warzywa z rodziny kapustnych), aby poprawić jego wchłanianie

Jod – zmiany hormonalne

Jod jest niezbędnym składnikiem regulującym wzrost, rozwój i metabolizm poprzez udział w biosyntezie hormonów tarczycy. Podczas ciąży zapotrzebowanie na jod zwiększa się, co jest związane ze zmianami metabolicznymi i hormonalnymi. Niedobory jodu mogą powodować poronienia, wady wrodzone, niedoczynność tarczycy oraz inne zaburzenia. Diety wegetariańskie, a szczególnie wegańskie mogą nie dostarczać wystarczających ilości jodu, mimo tego, że niedobory tego pierwiastka występują rzadko.

Małgorzata Więch
Małgorzata Więch
dr inż. - specjalista w zakresie żywienia, Zakład Żywienia, Instytut Matki i Dziecka

Spożywanie soli jodowanej jako dodatku do produktów i potraw jest jednym ze sposobów uzupełniania niedoborów jodu. Wyższe spożycie soli przez ciężarne weganki uważane jest za bezpieczne ze względu na to, że w populacji tych kobiet rzadko odnotowuje się występowanie nadciśnienia ciążowego. Innym sposobem uzupełniania niedoborów jodu w dietach wegetariańskich może być przyjmowanie suplementów diety produkowanych na bazie alg morskich.

Żelazo – krew i odporność na infekcje

W okresie ciąży znacznie wzrasta zapotrzebowanie na żelazo w stosunku do okresu przed ciążą (27 mg/d vs 18 mg/d). Jest to uwarunkowane zwiększającą się objętością krwi matki i potrzebami rozwijającego się organizmu dziecka. Niedobory tego pierwiastka mogą sprzyjać powstawaniu niedokrwistości, zarówno u matki jak i u dziecka, zwiększają ryzyko poronienia, porodu przedwczesnego, a także utraty krwi podczas porodu, urodzenia dziecka z małą masą urodzeniową, zwiększają również podatność na infekcje. Dobrze zaplanowana dieta wegetariańska, w tym wegańska, zawiera odpowiednią ilość żelaza niezbędną do zachowania prawidłowego stanu zdrowia matki i rozwijającego się dziecka.

Małgorzata Więch
Małgorzata Więch
dr inż. - specjalista w zakresie żywienia, Zakład Żywienia, Instytut Matki i Dziecka

Żelazo pochodzące z diet opartych na produktach roślinnych to głównie żelazo niehemowe o niższej biodostępności. Dlatego też kobietom w ciąży pozostającym na tego typu dietach zaleca się codzienne spożywanie produktów bogatych w żelazo, takich jak fasola, nasiona, orzechy, zielone warzywa liściaste najlepiej w połączeniu z produktami będącymi źródłem witaminy C, która wspomaga wchłanianie tego pierwiastka.

Wapń – mineralizacja kości

Wapń jest pierwiastkiem, który ma wpływ na stopień mineralizacji kości zarówno u matki, jak i u dziecka. W badaniach wykazano, że zbyt niskie spożycie mleka i produktów mlecznych w czasie ciąży może zwiększać ryzyko nadciśnienia ciążowego. Zalecenia dotyczące spożycia wapnia dla kobiet w okresie ciąży, które stosują diety wegetariańskie, są wyższe niż dla kobiet żywiących się tradycyjnie. Światowa Organizacja Zdrowia (ang. World Health Organization – WHO) zaleca, aby kobiety w ciąży spożywały 1500-2000 mg/d. Najbardziej preferowane powinny być produkty o niskiej zawartości szczawianów, np. brokuły, bok choy (kapusta chińska). Inne produkty, o nieco niższej biodostępności wapnia, polecane w dietach wegetariańskich, to: wzbogacane napoje roślinne (np. sojowe, ryżowe), nasiona sezamu, migdały oraz czerwona i biała fasola. Dodatkowym źródłem wapnia mogą być też naturalne wody mineralne. 

Autor: dr inż. Małgorzata Więch – dietetyk, specjalista w zakresie żywienia w Zakładzie Żywienia, Instytut Matki i Dziecka

O witaminach ważnych dla przyszłych mam będących na diecie wegetariańskiej, piszemy tutaj

Piśmiennictwo:

  1. Baroni L., Goggi S., Battaglino R. i wsp.: Vegan Nutrition for Mothers and Children: Practical Tools for Healthcare Providers. Nutrients 2018; 20: 5.
  2. Berkow SE., Barnard ND.: Blood pressure regulation and vegetarian diets. Nutrition Reviews 2005; 63: 1–8.
  3. Jenkins DJ., Kendall CW., Marchie, A. i wsp.: Type 2 diabetes and the vegetarian diet. American Journal of Clinical Nutrition 2003; 78: 610S–616S.
  4. Ostrowski B., Malinowska A., Budzyńska A. i wsp.: Wpływ diety wegetariańskiej na występowanie objawów gastroenterologicznych. Pediatria i Medycyna Rodzinna 2018; (14)4: 402-406.
  5. Position of the Academy of Nutrition and Dietetics: Vegetarian Diets. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics 2016; 116(12): 1970-1977.
  6. Position of the American Dietetic Association: Vegetarian diets. Journal of the American Dietetic Association 2009; 109: 1266–1282.
  7. Rosell M., Appleby P., Spencer E., Key T.: Weight gain over 5 years in 21,966 meat-eating, fish-eating, vegetarian, and vegan men and women in EPIC-Oxford. International Journal of Obesity 2006; 30: 1389-1396.
  8. Sebastiani G, Herranz Barbero A., Borrás-Novell C. i wsp.: The effects of vegetarian and vegan diet during pregnancy on the health of mothers and offspring. Nutrients 2019; 11(557); doi:10.3390/nu11030557
  9. Stahler C.: How often do Americans eat vegetarian meals? And how many adults in the US are vegetarian? The Vegetarian Resource Group website. http://www.vrg.org/nutshell/Polls/2016_adults_veg.htm.
  10. Stanowisko Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk w sprawie wartości odżywczej i bezpieczeństwa stosowania diet wegetariańskich. Olsztyn, 22 listopada 2019.
  11. Tyree S., Baker BR., Weatherspoon D.: On veganism and pregnancy. International Journal of Childbirth Education 2012; 27: 43–49.
  12. Wang F., Zheng J., Yang B. i wsp.: Effects of vegetarian diets on blood lipids: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of the American Heart Association 2015; 27, e002408.

Oceń ten wpis!

Rekomendowane produkty