Czy warto robić postanowienia noworoczne dla dzieci i jakie wybrać? Praktyczny przewodnik dla rodziców
Nadchodzący Nowy Rok sprzyja refleksji nad zmianami, które mogą pozytywnie wpłynąć na codzienne życie całej rodziny. Coraz więcej rodziców zastanawia się, czy warto włączać w ten proces także najmłodszych i jakie postanowienia noworoczne dla dzieci mogą realnie wspierać ich rozwój. Czy takie cele mają sens, czy może są jedynie chwilową noworoczną modą? W tym artykule podpowiadamy, jak sprawić, by postanowienia noworoczne dla dzieci stały się inspirującą motywacją na cały rok, a nie tylko krótkotrwałym styczniowym zrywem.
Początek drogi: postanowienia noworoczne dla dzieci a tradycja wyznaczania celów
Ustanawianie sobie nowych celów do realizacji na przełomie starego i nowego roku to tradycja, którą podejmują miliony ludzi na świecie. Z psychologicznego punktu widzenia to zjawisko wykorzystuje tzw. „efekt świeżego startu” (fresh-start effect), który jest silnie związany z kamieniami milowymi w czasie [1]. Początek roku jest największym z tych kamieni milowych, motywującym do aspiracyjnych zachowań i zmian w życiu.
Ekspert radzi
Ten czas symbolizuje możliwość rozpoczęcia czegoś „od nowa”. Właśnie dlatego ludzie deklarują chęć wyeliminowania niepożądanych cech, poprawy zdrowia, czy zdobywania nowych umiejętności. Ta tradycja to świetna okazja, aby również dla dzieci postanowienia noworoczne stały się pierwszym, świadomym krokiem w stronę samorozwoju. Dlatego tak ważne jest, aby wiedzieć, jakie postanowienia noworoczne dla dzieci w ogóle brać pod uwagę, ponieważ w tym kontekście, postanowienia noworoczne stają się częścią procesu uczenia się, jak dążyć do obranego sobie celu.
Czy warto robić postanowienia noworoczne dla dzieci?
Wiele osób sceptycznie podchodzi do idei noworocznych postanowień, zakładając, że i tak szybko zostaną porzucone. W artykule „A large-scale experiment on New Year’s resolutions: Approach-oriented goals are more successful than avoidance-oriented goals” (2020) badacze ustalili, że aż 55% ankietowanych osób dorosłych utrzymało swoje postanowienia po rocznej obserwacji. [1]. Co więcej, osoby, które podjęły postanowienia noworoczne na początku roku, osiągnęły wyższe wskaźniki sukcesu po sześciu miesiącach (46%) niż osoby, które planowały zmianę później (4%) [1].
To może sugerować, że postanowienia noworoczne mogą być skuteczną strategią zmiany własnego zachowania.
Przenosząc to na grunt dziecięcy: jeśli postanowienia te wypływają z prawdziwej potrzeby i są odpowiednio wdrażane, mają sens. Postanowienia noworoczne dla dzieci wykazują wiele pozytywnych aspektów:
- Pomagają w zrozumieniu perspektywy czasu i procesu osiągania celów.
- Stwarzają okazję do refleksji nad tym, co dla dziecka jest najważniejsze.
- Zwiększają samoświadomość i są pozytywnym bodźcem do samorozwoju.
Kluczem do sukcesu, zarówno w postanowieniach noworocznych dla dzieci, jak i dla dorosłych, jest sposób ich formułowania.
Uczestnicy badań, którzy wyznaczali cele zorientowane na działanie (np. „będę ćwiczyć dwa razy w tygodniu po 30 min”), byli znacznie bardziej skuteczni (58,9%) niż ci, którzy skupiali się na unikaniu (np. „przestanę jeść słodycze/przekąski”) (47,1%) [1]. Dlatego decydując, jakie postanowienia noworoczne dla dzieci wprowadzić, zawsze celuj w pozytywne działanie — dążenie do czegoś, a nie w zakaz.
Od jakiego wieku postanowienia noworoczne dla dzieci mają sens?
Dla dzieci postanowienia noworoczne mogą być wartościowe, jednak kluczowa jest dojrzałość maluchów.
Dzieci w wieku od ok. 8 – 10 lat są zazwyczaj przygotowane do rozpoczęcia przygody z tworzeniem dla siebie celów na Nowy Rok — potrafią już samodzielnie formułować cele i dążyć do ich realizacji, a ich nawyki nie są jeszcze tak utrwalone, jak u dorosłych. Ostatecznie to jednak rodzic powinien ocenić, czy jego pociecha jest już na tyle dojrzała, by zrozumieć i wdrożyć ideę postanowień noworocznych.
Ekspert radzi
Uwaga: Rodzice absolutnie nie powinni wykorzystywać noworocznych postanowień dla dzieci jako formy krytyki lub nacisku, sugerując, by dziecko postanowiło sobie ,,być grzeczniejsze” ,,nie biło siostry” lub „poprawiło oceny w szkole”. Choć tematy dotyczące zachowania dziecka są ważnymi obszarami wychowawczymi, można o nich rozmawiać na co dzień — idea postanowień noworocznych dla dzieci powinna dotyczyć przede wszystkim ich własnych dążeń i celów, a nie oczekiwań dorosłych. Cele muszą być pozytywne i odpowiadać na realne potrzeby dziecka (nie rodzica), zwiększając u niego poczucie radości i kompetencji.
Jakie postanowienia noworoczne dla dzieci warto rozważyć? Mądre cele, które rozwijają
Zamiast narzucać dziecku cele, stwórzcie warunki do odkrywania jego potrzeb i marzeń. Tylko wówczas postanowienia noworoczne dla dzieci będą autentyczne i motywujące.
Postanowienia noworoczne dla dzieci rodzą się z marzeń – stwórzcie dla nich Mapę
Aby zaangażować dziecko w tworzenie sensownych postanowień noworocznych dla dzieci, zacznijcie od „dużego obrazka”. Świetnym narzędziem do zobrazowania wizji i pragnień jest Mapa Marzeń lub Bucket List. Jakie postanowienia noworoczne dla dzieci warto brać pod uwagę? Dajcie sobie i dziecku chwilę na swobodne fantazjowanie:
Jak chciałoby spędzać czas za rok np. w wakacje? Jakie miejsca odwiedzić? Jak się czuć? Jakie marzenia zrealizować i jak chciałoby te marzenia osiągnąć (konkretna droga do celu)?
Wspólnie stwórzcie tablicę (np. korkową/magnetyczną), do której przyczepicie zdjęcia, wycinki z gazet, wypiszecie słowa i cytaty odzwierciedlające tę wizję. Taka tablica, zawieszona w widocznym miejscu, pomoże nazwać, uporządkować i doprecyzować cele, jednocześnie dając dziecku motywację do ich przemienienia w realne działanie.
To doskonałe ćwiczenie, które pokazuje postanowienia noworoczne dla dzieci w szerszym, inspirującym kontekście.
Konkretne i pozytywne: jakie postanowienia noworoczne dla dzieci wybrać? Przykłady
Pamiętajmy o zasadzie celów zorientowanych na dążenie — działanie. Zamiast zakazów, skupcie się na tym, co dziecko chce osiągnąć. Jakie postanowienia noworoczne dla dzieci będą skuteczne i rozwojowe?
Przykłady postanowień noworocznych dla dzieci o pozytywnym wydźwięku to m.in.:
- Nauka nowych umiejętności: jazda na łyżwach, opanowanie składania origami lub kostki Rubika, opanowanie tabliczki mnożenia.
- Systematyczność i obowiązki: Codzienne poranne ścielenie łóżka, odrabianie lekcji zaraz po powrocie ze szkoły, aby mieć więcej czasu na przyjemności, systematyczne karmienie zwierząt domowych, które dziecko chciałoby mieć.
- Rozwój społeczny/emocjonalny: Mówienie codziennie każdemu domownikowi jednej miłej rzeczy.
- Finanse: Zbieranie pieniędzy na konkretny cel (np. na wymarzoną grę lub nowy rower).
- Zdrowie/Hobby: Dołączenie do klubu sportowego, wzięcie udziału w zajęciach artystycznych, czytanie większej liczby książek.
Warto, by w planowanie postanowień noworocznych dla dzieci aktywnie włączyli się także rodzice, dając przykład. Rodzic może obiecać poświęcenie dziecku więcej czasu (np. cotygodniowy weekendowy spacer, comiesięczne wyjście do kina, odkładanie telefonu, gdy dziecko się do niego zwraca) – jako swoje postanowienie noworoczne.
Jak podtrzymać motywację, by postanowienia noworoczne dla dzieci nie zostały porzucone pod koniec stycznia?
Jednym z najczęstszych powodów, dla których realizacja postanowień noworocznych u dorosłych się nie udaje, jest to, że cele są zbyt ambitne lub ogólnikowe, brakuje regularnego monitorowania postępów albo zwyczajnie zapomina się o ich istnieniu.
Aby temu zapobiec, w przypadku postanowień noworocznych dla dzieci stosuj sprawdzone strategie.
Od wielkich wizji do małych kroków — model SMART dla postanowień noworocznych dla dzieci
Jeśli chcesz, by postanowienia noworoczne dla dzieci przetrwały nie tylko styczeń, lecz także kolejne miesiące, warto rozbić je na małe, codzienne nawyki. Zamiast zaczynać od ambitnego „sto procent”, lepiej stopniowo zwiększać wysiłek. James Clear, autor książki Atomowe nawyki, podkreśla, że trwały sukces wynika z regularnych, drobnych działań, a nie z jednorazowych, spektakularnych zmian.
Nawet poprawa o 1% każdego dnia sumuje się do wielkiej różnicy w długim terminie.
Gdy zastanawiacie się wspólnie, jakie postanowienia noworoczne dla dzieci wybrać, posłużcie się modelem SMART:
- S (Specific) – Konkretny: Cel musi być jasno sprecyzowany (nie: „będę bardziej zorganizowany”, ale: „będę codziennie ścielić łóżko przed pójściem do szkoły”).
- M (Measurable) – Mierzalny: Musi być wyrażony liczbami lub datami (np. „Przeczytam jedną książkę na miesiąc co oznacza, że muszę przeczytać ok … stron dziennie.”).
- A (Achievable) – Osiągalny: Musi być realistyczny i w zasięgu możliwości dziecka.
- R (Relevant) – Istotny: Ważny dla dziecka i spójny z jego stylem życia.
- T (Time-bound) – Określony w czasie: Z wyznaczonym terminem realizacji (np. „Do końca lipca nauczę się jeździć na wrotkach”).
Ekspert radzi
W przypadku dużych celów, takich jak zbieranie na nowy rower, warto podzielić je na mniejsze etapy (tzw. interim goals), które są bliższe w czasie i pomagają zmobilizować dziecko do działania „tu i teraz”, zamiast odkładać wysiłek na później. Można ustalić np.: do końca marca chcę mieć minimum 300 zł, a do końca sierpnia kolejne 500 zł — i zastanowić się wspólnie, jak to osiągnąć. Czy odkładam część kieszonkowego, pieniądze, które prawdopodobnie dostanę na urodziny? A może zapytam, czy mogę wykonać drobne prace, za które otrzymam wynagrodzenie, np. skoszenie trawy u cioci albo wyprowadzanie jej psa po szkole, gdy wraca późno z pracy i potrzebuje pomocy? Może udzielę korepetycji córce sąsiadów z przedmiotu, w którym jestem naprawdę dobry/-a, np. nauczę ją tabliczki mnożenia, kilku piosenek po angielsku?
Gdy zastanawiacie się, jakie postanowienia noworoczne dla dzieci wybrać, wspólnie zastanówcie się od razu nad małymi krokami przybliżającymi dziecko do osiągnięcia każdego celu.
Wsparcie i nagradzanie — klucz do wytrwałości w postanowieniach noworocznych dla dzieci
Aby postanowienia noworoczne dla dzieci nie zostały zapomniane po miesiącu, niezbędne jest wsparcie i monitorowanie postępów.
- Wsparcie społeczne: Poproś dziecko, by wybrało konkretną osobę, która będzie je wspierać (np. rodzica lub starsze rodzeństwo). Poinformowanie innych, jakie postanowienia noworoczne dla dzieci zostały podjęte, może zwiększyć skuteczność ich realizacji.
- Poczucie skuteczności: Wiara w sukces wzmacnia motywację.
- Świętowanie sukcesów: Zamiast koncentrować się na porażkach, należy świętować drobne zwycięstwa. Jeśli dziecko konsekwentnie realizuje swoje cele, zasługuje na nagrodę – to podtrzymuje motywację na dłuższy czas. Czasami wystarczy drobne docenienie (pochwała, wyjście na lody), aby zapobiec zniechęceniu. Badania nad samokontrolą wykazały, że osoby, które nagradzały się w trakcie dążenia do celu (za osiąganie małych kroków w jego realizacji), osiągały większe wskaźniki sukcesu [1].
Postanowienia noworoczne dla dzieci: Małe kroki do wielkich zmian
Postanowienia noworoczne dla dzieci to wartościowe narzędzie do nauki planowania i samorozwoju, o ile są formułowane w sposób przemyślany i pozytywny. Jakie postanowienia noworoczne dla dzieci wybrać?
Stawiajcie na cele konkretne, realne i oparte na działaniu-dążeniu. Zaangażowanie rodziców wzmacnia motywację i sprawia, że postanowienia noworoczne dla dzieci stają się wspólną, rozwijającą przygodą.
Ostateczny sukces to nie skok na głęboką wodę, lecz wynik codziennych, małych nawyków, dlatego wspierajmy i świętujmy postępy naszych pociech przez cały rok.
Bibliografia:
- Oscarsson, M., Carlbring, P., Andersson, G., & Rozental, A. (2020). A large-scale experiment on New Year’s resolutions: Approach-oriented goals are more successful than avoidance-oriented goals. PLOS ONE, 15(12), e0234097. doi: 10.1371/journal.pone.0234097
- Rössner, S. M., Hansen, J. V., & Rössner, S. (2011). New Year’s Resolutions to Lose Weight – Dreams and Reality. Obesity Facts, 4(1), 3–5. doi: 10.1159/000324861
- Woodruff, T. K. (2019). New Year’s Resolutions—New Year Reviewers—New Year of Review (Editorial). Endocrinology, 160(1), 36–37. doi: 10.1210/en.2018-01003
Konsultacja medyczna
