Bezpieczeństwo zabawek pod lupą: co zmieniają nowe przepisy UE i co to oznacza dla rodziców?
Kupując zabawkę dla dziecka, chcemy jednego: radości, bezpieczeństwa i wsparcia jego rozwoju. Tymczasem coraz częściej okazuje się, że pozornie niewinna zabawka, którą z najlepszymi intencjami kupiliśmy naszemu dziecku, może zawierać szkodliwe substancje albo nie spełniać podstawowych norm bezpieczeństwa. Właśnie dlatego w listopadzie 2025 r. Unia Europejska wprowadziła kompleksową modernizację przepisów dotyczących zabawek, kierując się potrzebą lepszej ochrony najmłodszych, zwłaszcza w obliczu rosnącego handlu internetowego oraz nowych odkryć dotyczących szkodliwych chemikaliów.
W tym artykule wyjaśniamy, co dokładnie się zmienia, dlaczego te regulacje były konieczne i jak nowe rozwiązania – w tym Cyfrowy Paszport Produktu – mają realnie chronić dzieci i ułatwić rodzicom wybór bezpiecznych zabawek.
Zabawki wśród najczęściej zgłaszanych niebezpiecznych produktów w UE
Mimo że UE posiada jedne z najbardziej restrykcyjnych na świecie zasad bezpieczeństwa zabawek, niebezpieczne produkty wciąż trafiają do rąk dzieci. Dane z 2024 roku pokazują, że zabawki zajęły drugie miejsce wśród najczęściej zgłaszanych niebezpiecznych produktów konsumenckich niespożywczych w UE, odpowiadając za 15% wszystkich zgłoszeń [1]. Jeszcze w 2022 roku były na pierwszym miejscu tej niechlubnej listy.
Co szczególnie niepokojące, w niemal połowie przypadków zagrożenie dla dziecka wynikało ze składu chemicznego zabawek — czyli czegoś, czego rodzic nie jest w stanie ocenić „gołym okiem” [1].
Sprzedaż online i import spoza UE jako nowe wyzwanie dla bezpieczeństwa dzieci
Od czasu przyjęcia poprzedniej dyrektywy w 2009 roku (2009/48/WE) rynek zabawek uległ znacznym zmianom. Szczególnym wyzwaniem stał się gwałtowny rozwój zakupów internetowych oraz import produktów spoza Unii Europejskiej. W 2023 roku wartość importu zabawek do UE wyniosła 6,5 miliarda euro, z czego aż 80% pochodziło z Chin. Nowe przepisy mają ograniczyć napływ niebezpiecznych zabawek, zwłaszcza w sprzedaży online.
Nowa era regulacji dotyczących bezpieczeństwa zabawek: z dyrektywy w rozporządzenie
Jak już wspomniano, dotychczasowe zasady opierały się na dyrektywie z 2009 roku (2009/48/WE), która pozwalała państwom członkowskim na pewne odmienne interpretacje.
Ekspert radzi
Nowy akt prawny w formie rozporządzenia zapewnia jednolite i spójne stosowanie przepisów bezpieczeństwa na całym jednolitym rynku UE. To kluczowa zmiana, która ma uszczelnić system.
Czysta zabawa – rozszerzenie listy zakazanych chemikaliów w zabawkach
SUBSTANCJE CMR I CHEMIKALIA ENDOKRYNNE
Nowe przepisy rozszerzają już istniejący zakaz stosowania substancji CMR (rakotwórczych, mutagennych, toksycznych dla rozrodczości) na inne chemikalia uznane za szczególnie szkodliwe. Zakazano stosowania substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego (endokrynnych). Jest to niezwykle ważne, ponieważ wczesna ekspozycja na te substancje może mieć poważne, długotrwałe konsekwencje zdrowotne.
STANOWCZE ,,NIE” DLA PFAS I BISFENOLI
Wprowadzono zakaz celowego użycia substancji perfluoroalkilowych i polifluoroalkilowych (PFAS), powszechnie nazywanych „wiecznymi chemikaliami”, które praktycznie się nie rozkładają i kumulują w organizmach ludzi. Zakazano również stosowania najgroźniejszych rodzajów bisfenoli, z wyjątkiem przypadków, gdy ich obecność jest nieunikniona technicznie (np. śladowe ilości wynikające z procesu produkcji) i nie zagraża to bezpieczeństwu.
Ekspert radzi
Rozszerzenie zakazów dotyczących substancji CMR, PFAS, bisfenoli i substancji endokrynnie czynnych to krok na który eksperci zdrowia publicznego czekali od lat, ponieważ obejmuje obszary, których rodzice nie są w stanie samodzielnie zweryfikować.
OCHRONA UKŁADU ODDECHOWEGO I SKÓRY
Nowe regulacje zakazują także używania substancji szkodliwych dla układu oddechowego oraz chemikaliów toksycznych dla skóry i innych narządów.
STOP BIOCYDOM
Rozporządzenie wprowadza zakaz celowego traktowania zabawek biocydami (substancjami do kontroli niepożądanych organizmów), z wyjątkiem zabawek przeznaczonych do stałego użytku na zewnątrz.
Specjalna ochrona dla najmłodszych i ograniczenie hałasu
W trosce o dzieci najbardziej narażone, Rozporządzenie zaostrza wymogi dla zabawek przeznaczonych dla dzieci poniżej 3 lat lub zabawek, które dziecko może wkładać do ust. W tych produktach zakazano stosowania alergennych substancji zapachowych (fragrance allergens). Ograniczono również stosowanie konserwantów w zabawkach.
Ograniczenia hałasu emitowanego przez zabawki
Zmieniono standardy dotyczące hałasu emitowanego przez zabawki. Maksymalne wartości dla hałasu impulsowego i ciągłego zostały ustalone tak, aby chronić słuch dzieci. Wprowadzono wymóg, aby hałas ten nie przekraczał niższych wartości działania ekspozycji określonych w Dyrektywie 2003/10/WE, która dotyczy ochrony słuchu w kontekście zawodowym (Lower Exposure Action Value): ~80 dB(A)) [2].
Kompleksowa ocena ryzyka: Od chemikaliów po zdrowie psychiczne
Producenci zabawek muszą wykonać kompleksową ocenę bezpieczeństwa zabawki przed wprowadzeniem produktu na rynek UE. Ocena bezpieczeństwa musi obejmować wszystkie aspekty:
- chemiczne,
- fizyczne,
- mechaniczne,
- elektryczne,
- palność,
- higienę,
- radioaktywność.
W zakresie zagrożeń chemicznych, producenci muszą uwzględnić znane dodatkowe zagrożenia wynikające z łącznej (skumulowanej) ekspozycji na różne chemikalia obecne w zabawce. Obowiązek ten ma zwiększyć ochronę dzieci przed kontaktem z wieloma substancjami chemicznymi pochodzącymi z różnych źródeł.
Nowe wyzwania cyfrowe: Bezpieczeństwo zabawek w codziennym użytkowaniu
Ocena ryzyka powinna uwzględniać szczególną wrażliwość dzieci. W przypadku zabawek cyfrowych konieczne jest także zapobieganie potencjalnym zagrożeniom dla zdrowia psychicznego dziecka. Dodatkowo inne akty UE wymagają, aby zabawki podłączone do internetu spełniały wysokie standardy cyberbezpieczeństwa wynikające z przepisów UE.
Cyfrowy Paszport Produktu (DPP): Nowy standard transparentności
Wszystkie zabawki sprzedawane w UE będą musiały posiadać Cyfrowy Paszport Produktu (DPP). Jest to narzędzie, które poprawia identyfikowalność zabawek i potwierdza ich zgodność z odpowiednimi normami bezpieczeństwa. DPP zapewni konsumentom lepszy i łatwiejszy dostęp do kluczowych informacji dotyczących bezpieczeństwa oraz wszelkich ostrzeżeń. Zamiast ogólnych deklaracji, rodzic zyskuje dostęp do konkretnych informacji: pochodzenia produktu, zastosowanych materiałów czy potwierdzenia testów bezpieczeństwa. To przesunięcie ciężaru z marketingowych obietnic na fakty – a właśnie tego wielu rodziców dziś oczekuje.
Producent będzie zobowiązany do przygotowania cyfrowego paszportu produktu dla każdego konkretnego modelu zabawki oraz do przechowywania go – razem z pełną dokumentacją techniczną – przez okres 10 lat od momentu wprowadzenia zabawki do obrotu. Paszport ten musi jednoznacznie odnosić się do danego produktu i umożliwiać jego identyfikację.
Dostęp do Cyfrowego Paszportu Produktu będzie zapewniony np. poprzez kod QR umieszczony na opakowaniu zabawki.
Jak DPP ułatwi kontrole i wycofywanie niebezpiecznych produktów?
Wprowadzenie Cyfrowego Paszportu Produktu (DPP) ma kluczowe znaczenie dla minimalizacji ryzyka w całym łańcuchu dostaw. Nowe narzędzie ma poprawić identyfikowalność zabawek, co ułatwi kontrolę produktów przez organy celne i nadzoru rynkowego. W rezultacie będzie można skuteczniej zapobiegać wprowadzaniu niebezpiecznych zabawek na rynek Unii Europejskiej. Ponadto, zabawki, które nie spełniają ustalonych norm bezpieczeństwa, będą kwalifikowane jako „nielegalne treści” na mocy Aktu o usługach cyfrowych (DSA). Ostatecznym celem jest zmniejszenie liczby niebezpiecznych produktów sprzedawanych w UE, aby lepiej chronić zdrowie dzieci.
Ekspert radzi
Z perspektywy bezpieczeństwa konsumentów szczególnie ważny jest właśnie Cyfrowy Paszport Produktu, który zwiększy identyfikację zabawek, ułatwi kontrolę i szybkie reagowanie na zagrożenia.
Zabawki kupowane online — nowe obowiązki sklepów internetowych i platform sprzedażowych
Nowe przepisy mają na celu zmniejszenie liczby niebezpiecznych zabawek, które dostają się na rynek UE, szczególnie w wyniku zakupów internetowych. Platformy handlowe będą miały obowiązek zorganizować swoje strony w taki sposób, aby sprzedawcy mogli wyświetlać:
- Oznakowanie CE
Gwarantuje spełnienie unijnych norm bezpieczeństwa, ochrony zdrowia i środowiska, oraz ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa.
Więcej informacji o oznakowaniu CE oraz innych kryteriach bezpieczeństwa zabawek znajdziesz w naszym osobnym artykule, w którym krok po kroku wyjaśniamy, na co zwrócić uwagę przy zakupie zabawki, aby mieć pewność, że jest ona bezpieczna dla dziecka.
- Ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa
Nowe przepisy wyraźnie podkreślają, że odpowiedzialność producenta nie kończy się na samym składzie zabawki. Równie ważne staje się to, jak bezpieczeństwo produktu jest komunikowane rodzicom. Ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa będą musiały być wyraźnie oznaczone, czytelne i łatwe do zauważenia – również na niewielkich opakowaniach. To krok w stronę realnego wsparcia rodziców w podejmowaniu świadomych decyzji zakupowych, bez konieczności „rozszyfrowywania” informacji na opakowaniu.
- Link do Cyfrowego Paszportu Produktu.
Odpowiedzialność producentów, importerów i sprzedawców. Kto odpowiada za bezpieczeństwo zabawki na rynku UE?
Nowe przepisy wprowadzają i precyzują wzmacniane wymagania dla wszystkich podmiotów gospodarczych – producentów, importerów, dystrybutorów oraz platform internetowych sprzedających zabawki. Jeśli pojawią się jakiekolwiek nowe zagrożenia związane z zabawką, producenci muszą niezwłocznie podjąć działania naprawcze i powiadomić konsumentów oraz organy nadzoru rynku.
Nowe przepisy wzmacniają również egzekwowanie prawa. Wprowadzenie DPP ułatwi organom celnym i nadzoru rynku kontrolę produktów wchodzących do UE, co ma zapobiec dostawaniu się niebezpiecznych zabawek na rynek.
Co ważne, Rozporządzenie daje Komisji Europejskiej uprawnienia do podjęcia działań i wycofania zabawek z rynku, jeśli pojawią się nowe, wcześniej nieznane zagrożenia związane z daną zabawką.
Bezpieczniejsze zabawki: Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Zatwierdzone w listopadzie 2025 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2509 stanowi najbardziej rygorystyczny na świecie zbiór zasad mających na celu zapewnienie dzieciom bezpiecznej zabawy i rozwoju.
Ekspert radzi
Wprowadzenie tak szeroko zakrojonych zmian wymaga czasu. Dlatego państwa członkowskie oraz podmioty gospodarcze (producenci, importerzy i dystrybutorzy) otrzymają 4,5-letni okres przejściowy na pełne wdrożenie i dostosowanie do nowych wymogów. Oznacza to, że przez pewien czas producenci będą mogli planować i dostosowywać się do nowych, bardziej rygorystycznych standardów. Nowe przepisy zaczną być stosowane od 1 sierpnia 2030 r., choć niektóre związane z tym zadania, np. notyfikacja organów oceny zgodności, wchodzą w życie już od 1 stycznia 2026 r. Ostateczna skuteczność tych przepisów będzie zależeć od ich konsekwentnego egzekwowania, szczególnie wobec importu spoza UE i platform sprzedażowych
Podsumowanie – bezpieczniejsze zabawki to inwestycja w zdrowie dziecka
Nowe rozporządzenie dotyczące bezpieczeństwa zabawek to wyraźny sygnał, że ochrona zdrowia najmłodszych stała się jednym z priorytetów Unii Europejskiej.
Jak podkreśliła Marion Walsmann, sprawozdawczyni Parlamentu Europejskiego, nowe regulacje to korzyść zarówno dla konsumentów i producentów, jak i dla przyszłości dzieci. Dzięki nim korzystanie z zabawek ma szansę pozostać tym, czym powinno być — bezpiecznym i beztroskim elementem dorastania.
Bibliografia (dostęp do źródeł internetowych z dnia 29.12.2025):
1. European Parliament. Toy safety: Parliament adopts new rules to enhance child health protection. (News, 25-11-2025): https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20251120IPR31494/toy-safety-parliament-adopts-new-rules-to-enhance-child-health-protection?utm_source=chatgpt.com
2. DYREKTYWA 2003/10/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (hałasem), Dz.U. L 42 z 15.2.2003, str. 38
https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CONSLEG:2003L0010:20081211:PL:PDF
3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2509 z dnia 26 listopada 2025 r. w sprawie bezpieczeństwa zabawek oraz uchylające dyrektywę 2009/48/WE: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ:L_202502509
Autor
