Więcej niż symbol na opakowaniu. Jaką wartość ma Pozytywna Opinia IMiD?
Gdy stoimy przed sklepową półką, często mamy do wyboru kilkanaście, a czasem nawet kilkadziesiąt produktów z tej samej kategorii. Trudno samodzielnie przeanalizować dokumentację każdego produktu, sprawdzić zgodność z obowiązującymi normami i przepisami, zweryfikować deklaracje producenta, a na końcu odpowiedzieć sobie na najważniejsze pytanie: czy to dobry i bezpieczny wybór dla mnie lub mojego dziecka? Na niektórych opakowaniach możemy znaleźć informację o Pozytywnej Opinii Instytutu Matki i Dziecka – czy jest to kolejny „certyfikat”, który producent może po prostu kupić, czy wynik rzeczywistej, wieloetapowej oceny? I czy każdy produkt zgłoszony do opiniowania w IMiD ostatecznie otrzymuje Pozytywną Opinię? W tym artykule przybliżamy kulisy procesu opiniowania w Instytucie Matki i Dziecka.
Pozytywna Opinia IMiD – tradycja, która rozwija się wraz z potrzebami konsumentów
Początki działalności opiniodawczej Instytutu sięgają okresu powojennego, kiedy jego specjaliści uczestniczyli m.in. w opracowywaniu receptur produktów spożywczych mających pomagać w walce z niedożywieniem. Z biegiem lat zmieniały się potrzeby rodzin, wiedza medyczna, technologie i same produkty, ale pozostała jedna ważna idea: rozwiązania przeznaczone dla dzieci i rodzin powinny być oceniane z perspektywy ich bezpieczeństwa i rzeczywistych potrzeb użytkowników.
Dlatego znak Pozytywnej Opinii IMiD na opakowaniu dla wielu osób nie jest czymś nowym. Zwracały na niego uwagę nasze mamy, wcześniej znały go także starsze pokolenia, a dziś szukają go kolejni rodzice małych dzieci.
Pozytywna Opinia IMiD wyrasta z troski o matkę i dziecko, ale kompetencje wypracowane przez lata mogą dziś służyć znacznie szerszej grupie konsumentów
Pozytywna Opinia IMiD najmocniej kojarzy się z produktami dla niemowląt, dzieci i kobiet w ciąży – to właśnie one od lat stanowią jeden z głównych obszarów działalności opiniodawczej Instytutu. Zakres ocenianych produktów jest jednak znacznie szerszy. Do Instytutu trafiają rozwiązania, z których korzystamy na różnych etapach życia i w bardzo różnych sytuacjach dnia codziennego. Opiniowaniu mogą podlegać m.in.:
- kosmetyki i produkty higieniczne – np. kremy, balsamy, preparaty do mycia i pielęgnacji skóry czy chusteczki nawilżane;
- żywność, suplementy diety i woda – oceniane m.in. pod kątem składu, jakości oraz zgodności z wymaganiami właściwymi dla danej grupy odbiorców;
- pieluchy i artykuły pielęgnacyjne, czyli produkty mające bezpośredni i często wielogodzinny kontakt ze skórą;
- zabawki i artykuły użytkowe – od wózków, łóżeczek i materacy po inne produkty wykorzystywane podczas opieki nad dzieckiem;
- odzież i tekstylia, w przypadku których znaczenie mają nie tylko zastosowane materiały, ale również konstrukcja i sposób użytkowania;
- środki chemii domowej oraz preparaty do dezynfekcji;
- sprzęt AGD i inne urządzenia domowe – np. parownice do ubrań, czy oczyszczacze powietrza, oceniane pod kątem bezpieczeństwa, funkcjonalności i sposobu użytkowania w warunkach domowych;
- aplikacje mobilne oraz urządzenia współpracujące z aplikacjami, przeznaczone zarówno dla dzieci, jak i dorosłych;
- wybrane wyroby i urządzenia medyczne oraz inne rozwiązania wspierające zdrowie, bezpieczeństwo i codzienne funkcjonowanie kobiet w ciąży, rodziców dzieci oraz osób dorosłych.
Ekspert radzi
Coraz ważniejszym kierunkiem jest również opiniowanie produktów tworzonych z myślą o osobach dorosłych, także tych z pokolenia silver generation. Doświadczenie wypracowane przez dziesięciolecia w ocenie produktów dla matek, dzieci i rodzin może być wykorzystywane szerzej – wszędzie tam, gdzie dla konsumenta znaczenie mają bezpieczeństwo, jakość, funkcjonalność i rzetelne potwierdzenie deklarowanych właściwości produktu.
Pozytywna Opinia IMiD – czy można ją po prostu kupić?
Gdy na opakowaniu widzimy informację o Pozytywnej Opinii IMiD, naturalnie pojawia się pytanie: co producent musiał zrobić, żeby ją otrzymać? I od razu warto wyjaśnić jedną kwestię – nie wystarczy zgłosić produktu do Instytutu i zapłacić za jego ocenę, aby pozytywny wynik opiniowania był gwarantowany.
Ekspert radzi
Producent ponosi koszty związane z przeprowadzeniem procesu opiniowania, pracą ekspertów i badaniami, ale nie płaci za Pozytywną Opinię jako gotowe ,,wyróżnienie”. Jeśli na którymś etapie pojawią się zastrzeżenia, eksperci IMiD mogą wskazać elementy wymagające zmiany – dotyczące np. składu, konstrukcji produktu czy sposobu komunikowania jego właściwości. To od producenta zależy wtedy, czy zdecyduje się je wprowadzić i kontynuować proces opiniowania. Rocznie do Instytutu trafia około 250 zapytań ofertowych, natomiast proces opiniowania jest kontynuowany w przypadku około 100 z nich. Nie każdy zgłoszony produkt przechodzi więc całą ścieżkę opiniowania i nie każdy otrzymuje Pozytywną Opinię.
Warto przy okazji uporządkować samo nazewnictwo. Choć w potocznym języku Pozytywna Opinia IMiD bywa nazywana „certyfikatem”, formalnie certyfikatem nie jest. Certyfikacja jest odrębną procedurą oceny zgodności, natomiast w Instytucie mówimy o opiniowaniu produktu – czyli jego wieloetapowej ocenie prowadzonej według określonych kryteriów IMiD. Za chwilę pokażemy, co dokładnie jest sprawdzane na kolejnych etapach procesu opiniowania.
Jaki proces musi przejść produkt, zanim otrzyma Pozytywną Opinię IMiD?
Opiniowanie w IMiD nie opiera się na jednym badaniu ani decyzji jednej osoby. Produkt jest oceniany etapami i z kilku różnych perspektyw począwszy od tego, z czego i w jaki sposób został wykonany, przez ocenę specjalistów dziedzinowych, aż po sprawdzenie, jak działa w rzeczywistym, ,,domowym” użytkowaniu. Pod uwagę bierze się m.in. bezpieczeństwo ogólne, zdrowotne i rozwojowe, przeznaczenie produktu, jego funkcjonalność oraz to, czy cechy deklarowane przez producenta znajdują potwierdzenie w dokumentacji i praktyce.
Etap I: sprawdzenie dokumentacji produktu
Pierwszym filtrem jest analiza dokumentacji. W zależności od rodzaju produktu eksperci sprawdzają m.in. jego skład lub zastosowane surowce, konstrukcję, wyniki badań laboratoryjnych, dokumentację materiałów i opakowania, proces produkcji, certyfikaty, oznakowanie oraz deklarowane przeznaczenie. Chodzi o odpowiedź na podstawowe pytania: z czego produkt powstał, jak został wykonany i czy przedstawione przez producenta informacje mają potwierdzenie w dokumentacji produktu. Dopiero po pozytywnej ocenie tego etapu produkt może przejść do dalszych etapów opiniowania w IMiD.
Etap II: produkt trafia do ekspertów IMiD
Kolejnym krokiem jest ocena ekspercka. Zespół jest dobierany adekwatnie do kategorii i przeznaczenia produktu, dlatego w proces mogą być zaangażowani specjaliści IMiD z różnych dziedzin. Przy standardowym produkcie w procesie opiniowania uczestniczy co najmniej 5 ekspertów, a w bardziej złożonych lub nietypowych przypadkach zespół może liczyć nawet ponad 10 specjalistów.
Ekspert radzi
Na tym etapie liczy się już nie tylko to, co wynika z dokumentacji przedstawionej przez producenta. Specjaliści IMiD oceniają produkt przez pryzmat aktualnej wiedzy, zaleceń, obowiązujących wymagań oraz własnego doświadczenia klinicznego. Dzięki temu można wychwycić kwestie, których nie pokaże sama dokumentacja produktu czy wynik pojedynczego badania.
Etap III: sprawdzian w codziennym użytkowaniu
Ostatnim elementem opiniowania produktu w IMiD są badania użytkowe, podczas których produkt trafia do odpowiednio dobranej grupy osób i jest używany zgodnie ze swoim przeznaczeniem. To właśnie tutaj można sprawdzić, czy rozwiązanie, które dobrze wygląda w dokumentacji i pozytywnie przeszło ocenę ekspertów, rzeczywiście sprawdza się w praktyce i codziennym stosowaniu.
Znaczenie mają m.in. komfort i wygoda użytkowania, funkcjonalność oraz zgodność rzeczywistych cech produktu z deklaracjami producenta. Produkt powinien być nie tylko prawidłowo zaprojektowany i wykonany, ale powinien również dobrze spełniać swoją funkcję w codziennym użytkowaniu.
Pozytywna Opinia IMiD nie oznacza automatycznie prawa do używania logo
Samo uzyskanie Pozytywnej Opinii IMiD nie daje jeszcze producentowi prawa do umieszczenia logo Instytutu na opakowaniu.
Ekspert radzi
Prawo do posługiwania się logotypem IMiD jest objęte odrębną umową licencyjną i dotyczy wyłącznie produktów, które w całym procesie opiniowania uzyskały co najmniej 4,5 punktów w 5-stopniowej skali. Dzięki temu logo IMiD na opakowaniu jest dodatkową informacją, że produkt nie tylko przeszedł proces opiniowania pozytywnie, ale osiągnął w nim bardzo wysoki wynik.
Produkt z Pozytywną Opinią IMiD pozostaje pod nadzorem Instytutu
Pozytywna Opinia IMiD podlega standardowej weryfikacji po upływie 3 lat od jej wydania, która może prowadzić do jej przedłużenia, o ile produkt w tym czasie nie uległ zmianom mającym znaczenie dla dokonanej oceny. Niezależnie od tej okresowej weryfikacji, zgodnie z warunkami współpracy z Instytutem, producent ma obowiązek na bieżąco zgłaszać wszelkie istotne zmiany dotyczące opiniowanego produktu, m.in. modyfikacje receptury lub konstrukcji, zmiany w procesie produkcji, sposobie stosowania, przeznaczeniu czy oznakowaniu. Wprowadzenie takich zmian może wymagać ponownej oceny produktu przez Instytut.
Obowiązek ten obejmuje również przekazywanie do IMiD informacji o zdarzeniach, które mogą mieć znaczenie dla bezpieczeństwa lub jakości produktu, w tym o zgłaszanych działaniach niepożądanych. Dzięki temu Instytut może ocenić, czy zmiany nie wpływają na podstawy, na których wcześniej wydano Pozytywną Opinię.
Ekspert radzi
To ważne, ponieważ opinia zawsze dotyczy konkretnego produktu o określonych właściwościach, a nie jedynie jego nazwy czy marki. Jeśli produkt przestaje odpowiadać warunkom, na podstawie których uzyskał Pozytywną Opinię, albo producent nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z umowy, opinia może zostać wycofana jeszcze przed upływem 3 lat.
Po zakończeniu okresu obowiązywania opinii producent może ubiegać się o jej przedłużenie. Musi jednak potwierdzić, że dokumentacja oraz sam produkt pozostały bez zmian, a jeśli w międzyczasie wprowadzono modyfikacje – przedstawić je Instytutowi do oceny.
Pozytywna Opinia IMiD to realne wsparcie w codziennych, świadomych wyborach
Informacja o Pozytywnej Opinii IMiD przyznanej dla danego produktu czy aplikacji może być dla nas ważną wskazówką podczas zakupów. Nie oznacza oczywiście, że będzie to najlepszy wybór dla każdego, ale potwierdza, że produkt został poddany niezależnej, eksperckiej ocenie obejmującej kwestie istotne z punktu widzenia jego bezpieczeństwa, jakości, przeznaczenia i funkcjonalności.
I choć znak IMiD nadal kojarzony jest przede wszystkim z produktami dla niemowląt, dzieci czy kobiet w ciąży, dziś warto szukać go także na produktach dla osób dorosłych i starszych.
Ekspert radzi
Kompetencje wypracowane przez Instytut z myślą o zdrowiu matki i dziecka coraz częściej służą również osobom dorosłym i seniorom. Poszerzają się więc kategorie opiniowanych produktów i potrzeby konsumentów, ale znaczenie pozostaje takie samo: Pozytywna Opinia IMiD daje konsumentom dodatkowe zapewnienie, że przed podjęciem decyzji zakupowej ktoś już wcześniej przyjrzał się produktowi znacznie dokładniej, niż jesteśmy w stanie zrobić to sami przy sklepowej półce.
Autor
