Bezpieczne zabawki dla dziecka jak wybrać ?

Do prawidłowego rozwoju dziecko potrzebuje zabawek dostosowanych do swojego wieku. Nie powinny one zastępować czasu poświęconego przez rodziców, ale mogą służyć pomocą w rozwijaniu ciekawości, spostrzegawczości czy po prostu motoryki małego człowieka. Podczas zakupów pamiętajmy, że zabawki dają dzieciom coś więcej niż tylko dobrą zabawę – pomagają im odkrywać świat.

Gdy wybieramy lalki, klocki czy gry dla swoich dzieci, szukamy czegoś wyjątkowego, atrakcyjnego, co sprawi im radość. Mamy na uwadze zainteresowania i upodobania naszych pociech oraz wartość, jaką dana zabawka może wnieść w ich życie. Idealna zabawka to taka, która sprawi radość dziecku i pomoże mu się rozwijać oraz zdobywać nowe umiejętności. Aby tak było, powinna przede wszystkim być dopasowana do wieku malucha. Ma to ścisły związek z jego możliwościami rozwojowymi: poznawczymi, emocjonalnymi oraz bezpośrednio z umiejętnościami na poszczególnych etapach rozwoju.

Proponując małemu dziecku zbyt ambitne zabawki, przeznaczone dla starszych dzieci, możemy nie trafić z posiadaną umiejętnością percepcji malucha. Zbyt dużo elementów, bardzo rozbudowany mechanizm zabawki, zbyt szczegółowe obrazki, nieatrakcyjna kolorystyka itp. to zespół cech, które nie tylko nie przyśpieszą rozwoju malucha, ale też zniechęcą go do zabawy, poszukiwań, odkrywania świata.

Bezpieczne zabawki dla dziecka na co zwrócić uwagę ?

Sprawdźcie, czy zabawka:

  • jest dostosowana do wieku dziecka – odpowiednio oznaczona, zwłaszcza w przedziale 0–3, w którym producent powinien uszczegółowić wiek dziecka, podając go w miesiącach życia,
  • jest starannie wykonana,
  • posiada oznaczenia, o których piszemy w tekście,
  • wspomniane oznaczenia nie służą wprowadzeniu kupujących w błąd.

W pierwszej kolejności warto zwrócić uwagę na przeznaczenie wiekowe deklarowane przez producenta na opakowaniu. Jeśli odpowiada wiekowi naszego dziecka, to obejrzyjmy zabawkę i oceńmy ją pod względem bezpieczeństwa. Spójrzmy na opakowanie i prześledźmy etykiety zapoznając się z umieszczonymi tam informacjami i oznaczeniami. Symbole, które się tam znajdują mogą Wam za wiele nie mówić, dlatego podpowiadamy, jak sprawdzić, kto i na jakiej podstawie gwarantuje, że dana zabawka jest bezpieczna.

<b>Ewa Łukasik</b>
Ewa Łukasik
Główny Specjalista ds. opiniowania wyrobów użytkowych

Przy zakupie zabawek dla dzieci warto korzystać ze sklepów stacjonarnych. Nawet najlepszy opis produktu w sklepie internetowym  nie zastąpi wprawnego i przewidującego oka rodzica. Czytajmy etykiety, szukajmy oznaczeń dotyczących wieku użytkownika zabawki, polegajmy na specjalistach, którzy rekomendując dany produkt dla dzieci w odpowiednim wieku, znają ich potrzeby i możliwości rozwojowe.

Jak odpowiedzialnie kupować?

Najlepszym rozwiązaniem byłoby dokładne obejrzenie zabawki, którą chcemy kupić. Zazwyczaj nie jest to możliwe, ponieważ są one sprzedawane w opakowaniach. Jednak od 2011 roku obowiązują w Polsce znowelizowane przepisy prawa, które nakładają na producentów i importerów wymóg umieszczania instrukcji i stosownego oznakowania. Czego szukać na etykietach i jak odczytywać te informacje?

Symbole bezpieczeństwa zabawek

W czasie robienia zakupów bardzo pomocna jest znajomość odpowiednich oznaczeń i symboli, które producent, zgodnie z prawem, powinien umieszczać na produktach. Jest to szczególnie istotne w przypadku, gdy nie mamy możliwości dotknięcia i szczegółowego obejrzenia zabawki.

Do najważniejszych symboli należą:

  • Znak CE – każda zabawka sprzedawana na terenie Unii Europejskiej musi mieć to oznaczenie, przy czym jest to deklaracja producenta. W przypadku tego znaku należy zachować wyjątkową ostrożność, ponieważ jest on bardzo często podrabiany.

  • Znak EN71 – oznacza zgodność z europejskim prawem, umieszczany jest na podstawie certyfikatu wystawianego przez niezależne od producenta instytucje. Szczegółowo oznacza zgodność z normą tzw. zabawkową.

  • Znak FairTrade – przyznawany jest przez organizacje zrzeszone w Fairtrade Labeling Organizations International (FLO). Świadczy o tym, że zabawka została wyprodukowana z poszanowaniem praw pracowniczych.

  • Znak GOTS – został utworzony przez International Working Group on Global Organic Textile Standard. Jest to certyfikat dla produktu, który w całości został wykonany z naturalnych surowców i tekstyliów.

  • Znak FSC – świadczy o tym, że zabawka została wykonana z drewna pozyskanego z poszanowaniem środowisk naturalnych. Jest udzielany przez międzynarodową organizację pożytku publicznego (ang.: Forest Stewardship Council®), zaangażowaną w zrównoważone zarządzanie lasami.

  • Znak PEFC – certyfikat nadawany przez The Programme for Endorsement of Forest Certification, mówiący o tym, że zabawka została wykonana z ekologicznego drewna.

  • Znak 0–3 – przekreślony: deklaracja producenta mówiąca o tym, że zabawka nie jest odpowiednia dla dziecka poniżej 3 roku życia.

  • Oznaczenie GS – skrót pochodzi od słów „Geprüfte Sicherheit” (niem. sprawdzone bezpieczeństwo) i świadczy o tym, że zabawka została przebadana wyłącznie w akredytowanych laboratoriach testujących. Certyfikat ten gwarantuje, że produkt spełnia wymogi regulacji prawnych oraz producenta.

  • Znak TÜV GS – gwarantuje, że produkt został zbadany przez laboratorium TÜV Rheinland  i jest zgodny z wymogami oznaczenia GS.

  • Znak Safe Toys – jest to certyfikat bezpieczeństwa nadawany przez niezależny Instytut ds. Testów i Certyfikatów (Włochy). Wybierając zabawkę z tym znakiem, masz pewność, że została przypisana do właściwej klasyfikacji wiekowej i została oceniona pod kątem obecności wszystkich chemicznych i mikrobiologicznych zagrożeń.

  • Znak Państwowego Zakładu Higieny informuje, że produkt spełnia wymogi i normy higieniczne obowiązujące w Polsce. Nie jest obowiązkowy dla producentów, ale szczególnie mile widziany przy produktach dla dzieci.

  • Znak Instytutu Matki i Dziecka  – informuje, że zabawka została dokładnie sprawdzona przez zespół ekspertów (specjalistów medycyny wieku rozwojowego, psychologów i pedagogów) pod kątem bezpieczeństwa rozwojowego dzieci. Opinia Instytutu to potwierdzenie, że deklarowana przez producenta zgodność z normą to faktycznie prawda. Wybierając zabawkę z logo Pozytywnej Opinii Instytutu Matki i Dziecka, masz pewność, że podczas badań sprawdzono pochodzenie surowców, proces produkcji, nietoksyczność użytych barwników i materiałów, możliwość utrzymania w czystości, prania i dezynfekowania koniecznego przy wyrobach dla dzieci. Eksperci dokładnie zweryfikowali też jakość i staranność wykonania, a następnie przeprowadzili badania na grupie użytkowników.

 

Jak producenci wprowadzają w błąd konsumenta?

Na opakowaniach wszystkich zabawek sprzedawanych na terenie Unii Europejskiej, a zatem również w Polsce, jest obowiązek umieszczania znaku ,,CE”. W świadomości kupujących utrwaliło się, że jest to poświadczenie producenta o zgodności z obowiązującymi przepisami, m.in. normami unijnymi. Oznaczenie CE jest deklaracją producenta na podstawie posiadanych przez niego dokumentów badań, poświadczających bezpieczeństwo zabawki lub też jego deklaracją własną związaną z tym, jest pewien że produkt spełnia wszystkie wymagania prawne. Jednak podobny znak ,,China Export” pojawia się także na zabawkach sprowadzonych z Chin, które w żaden sposób nie spełniają obowiązujących w Europie norm i przepisów.

 

Jak odróżnić te dwa oznaczenia?

,,China Export” ma równe litery umieszczone bardzo blisko siebie. Natomiast obowiązkowe ,,CE” dla zabawek to litery umieszczone od siebie w pewnej odległości. Poza tym w literze ,,E” z oznaczenia ,,CE” środkowa belka jest krótsza od pozostałych.

Najmłodsi – szczególna uwaga!

Na produktach często znajduje się oznaczenie graficzne – przekreślone 0–3, które sugeruje, że zabawka nie jest skierowana dla dzieci w tym przedziale wiekowym, lecz dla tych powyżej trzeciego roku życia. Kupując zabawki dla najmłodszych dzieci, należy zwrócić szczególną uwagę na to, co wybieramy. Szukajmy takich, które nie zawierają w swojej konstrukcji drobnych, oddzielających się elementów – istnieje bowiem ryzyko, że dziecko w trakcie zabawy włoży do buzi mniejszą część. Sprawdźmy z czego i jak zabawka jest wykonana – jeśli jest to możliwe przejedźmy ręką i przekonajmy się,  czy krawędzie są wygładzone, czy właściwie zakończone. Unikajmy także wystających i ostrych detali, które mogą być przyczyną zranienia. Jeśli zabawka jest interaktywna, np. reaguje po naciśnięciu, sprawdźmy najpierw sami, czy nie stanowi zagrożenia: nie jest za szybka, nie wystraszy malucha oraz czy posiada regulację głośności.

<b>Ewa Łukasik</b>
Ewa Łukasik
Główny Specjalista ds. opiniowania wyrobów użytkowych

Eksperci Instytutu często dostają do konsultacji zabawki zakwestionowane podczas kontroli rynku prowadzonej przez Urząd Konkurencji i Konsumentów. Nieuczciwi producenci umieszczają na nich przekreślony znak 0-3, pomimo że zabawka jest przeznaczona dla dzieci właśnie z tej grupy. Chcą w ten sposób ukryć złą jakość wykonania i fatalną konstrukcję, przez którą produkt absolutnie nie powinien trafić do rąk najmłodszych dzieci. Na pierwszy rzut oka widać, że zabawka została stworzona właśnie z myślą o maluchach z tej kategorii wiekowej, jednak ze względu na powyższe może być dla nich bardzo niebezpieczna. Przykładem  mogą być grzechotki, skierowane do najmłodszych. Zdarzają się produkty, oznaczone przekreślonym znakiem 0-3, bo mają ostre krawędzie lub ich części łatwo się od siebie oddzielają. Takie zabawki są zagrożeniem dla dzieci i należy je wyeliminować z rynku.

Eksperci Instytutu często dostają do konsultacji zabawki zakwestionowane podczas kontroli rynku prowadzonej przez Urząd Konkurencji i Konsumentów. Nieuczciwi producenci umieszczają na nich przekreślony znak 0-3, pomimo że zabawka jest przeznaczona dla dzieci właśnie z tej grupy. Chcą w ten sposób ukryć złą jakość wykonania i fatalną konstrukcję, przez którą produkt absolutnie nie powinien trafić do rąk najmłodszych dzieci. Na pierwszy rzut oka widać, że zabawka została stworzona właśnie z myślą o maluchach z tej kategorii wiekowej, jednak ze względu na powyższe może być dla nich bardzo niebezpieczna. Przykładem  mogą być grzechotki, skierowane do najmłodszych. Zdarzają się produkty, oznaczone przekreślonym znakiem 0-3, bo mają ostre krawędzie lub ich części łatwo się od siebie oddzielają. Takie zabawki są zagrożeniem dla dzieci i należy je wyeliminować z rynku.

Naturalną potrzebą małych dzieci wynikającą ze etapów rozwoju, jest wkładanie różnych przedmiotów do ust i gryzienie ich. Z tego względu, warto byłoby mieć pewność, że producent nie użył szkodliwych lub łatwo zmywalnych materiałów. Oczywiście ta kwestia jest przez producenta deklarowana w ramach oznaczenia CE.  Na opakowaniach nie stosuje się oddzielnego oznaczenia pozwalającego zidentyfikować wyrób jako całkowicie bezpieczny pod tym względem. Jednakże wobec zamierzonego podobieństwa znaku CE do znaku China Export, o czym piszemy wyżej, należy na kwestie materiałów, z których jest wykonany produkt, zwrócić szczególną uwagę.

Instytut Matki i Dziecka dokładnie sprawdza zabawki w tym zakresie. Te, które otrzymały naszą pozytywną opinię oznaczone są specjalnym logo. Jeśli nie znajdziecie go na opakowaniu, bądźcie czujni na zapachy, które wydziela zabawka. Nieprzyjemny, “chemiczny” zapach powinien Was odwieść od zakupu. Omijajcie produkty o podejrzanej woni, mogą okazać się niebezpieczne dla Waszych dzieci.

Zabawki dla najmłodszych (szczególnie do 1 roku życia) powinny poddawać się łatwemu czyszczeniu, myciu i dezynfekcji. Tworzywo sztuczne, drewno, metal łatwo umyć wodą z mydłem i osuszyć. Wszystkie maskotki i pluszaki należy co jakiś czas wyprać używając proszków i płynów do prania bielizny dziecięcej.  Zabawki dla dzieci starszych można okresowo czyścić przy pomocy zmywarki do naczyń bez używania środków chemicznych.

Należy także upewnić się, czy zabawki nie mają długich sznurków i pętli, które mogłyby owinąć się wokół szyi dziecka. Nie mogą też być zbyt głośne lub ruchliwe. Bardziej zaawansowane technologicznie  zabawki albo chociażby przyrządy sportowe dla dzieci (np. hulajnogi, rowery itp.) powinny posiadać  dołączone szczegółowe instrukcje, które mogą  ułatwić ocenę bezpieczeństwa. Oczywiście tu także trzeba zachować ostrożność, ponieważ nie zawsze instrukcja jest dostępna w języku polskim (chociaż producent zabawki czy sprzętu ma taki obowiązek).

Jeśli zauważymy, że kupiona zabawka stwarza pewne zagrożenie, możemy poinformować Inspekcję Handlową lub Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Niezależnie od zgłoszenia możemy też zwrócić zabawkę do sklepu, bo mamy do tego prawo.

Uwaga! Nigdy nie powinniśmy dawać dziecku do zabawy opakowania, ponieważ np. plastikowe worki same w sobie stanowią zagrożenie.

Świadomy wybór

Stare przysłowie mówi „Lepiej zapobiegać niż leczyć”. Z powodzeniem można je zastosować także w tym wypadku. Skorzystajcie z rad podanych przez ekspertów Instytutu, sprawdzajcie, co kupujecie i cieszcie się świadomością, że dołożyliście wszelkich starań, aby wybrać właściwą zabawkę pod każdym względem. Pamiętajmy jednak o tym, że najlepszym rozwiązaniem jest uczestniczenie w zabawie dziecka. Nic nie jest w stanie zastąpić odpowiedzialnego, uważnego i przewidującego  rodzica, który może zapobiec ewentualnemu zdarzeniu o negatywnych dla dziecka skutkach. Wspólna zabawa, wspólny czas razem to inwestycja w rozbudzanie ciekawości malucha, jego dociekliwości, umiejętności analizy i syntezy a także wnioskowania potrzebnych w każdym następnym etapie jego życia.


Autor: Ewa Łukasik, Główny Specjalista ds. Opiniowania Wyrobów Użytkowych, Dział Ocen, Instytut Matki i Dziecka

Powiązane produkty

Podobne artykuły

Zapisz się do newslettera
i otrzymuj informacje od ekspertów Instytutu Matki i Dziecka!