Żylaki w ciąży

Jesteś w ciąży i zauważyłaś u siebie pajączki na nogach? Zastanawiasz się, czy żylaki w ciąży zagrażają zdrowiu i jak wpłynie na nie poród? A może dopiero planujesz dziecko i obawiasz się, że dotychczasowe zmiany żylne i dolegliwości z nimi związane jeszcze się pogłębią? Jeżeli nie jesteś pewna, jak sobie radzić w takiej sytuacji lub chcesz dowiedzieć się, co można stosować na żylaki w ciąży, poniżej znajdziesz komplet informacji na ten temat.

Żylaki to podskórne żyły o poszerzonej do 3 i więcej mm średnicy, mierzonej u pacjentki w pozycji stojącej. Żylaki w ciąży często występują na kończynach dolnych, ogólnie dotyczą 29% kobiet. Dlatego warto wiedzieć, jak wygląda diagnostyka i leczenie – nie tylko w przypadku znacznie poszerzonych żył na nogach, ale również, gdy będąc w ciąży, podejrzewamy u siebie hemoroidy czy żylaki warg sromowych.

Pajączki w ciąży to jeszcze nie żylaki 

Zdarza się, że pacjentki w ciąży obserwują u siebie pajączki na nogach. Pajączki naczyniowe czyli dokładniej teleangiektazje – poszerzenia drobnych żyłek (o średnicy poniżej 1 mm) występują u 55% kobiet. Nie grożą żadnymi powikłaniami, są informacją o przeciążeniu układu żylnego. Część z nich po porodzie znacznie się zmniejszy.

Żylaki w ciąży: czynniki ryzyka

Nie do końca jest jasne, skąd biorą się żylaki w ciąży. Wiadomo jednak, że istotne przy ich występowaniu są:

  • predyspozycje genetyczne,
  • niewydolność zastawek żylnych,
  • osłabienie ścian naczyń krwionośnych oraz
  • zwiększone ciśnienie żylne.

Do potwierdzonych czynników ryzyka żylaków należą: dodatni wywiad rodzinny w kierunku niewydolności żylnej, płeć żeńska, starszy wiek, przewlekle zwiększone ciśnienie wewnątrzbrzuszne w związku z ciążą, przewlekłym zaparciem, długotrwałe przebywanie w pozycji stojącej, czy przebyta zakrzepica żył głębokich, powodująca uszkodzenie zastawek.

Żylaki w ciąży: objawy miejscowe i ogólne

Objawy miejscowe mogą być jedno- lub obustronne i należą do nich: ból, pieczenie, świąd oraz mrowienie w miejscu żylaków.

Objawy bardziej uogólnione obejmują:

  • uczucie ciężkości i bólu,
  • skurcze mięśni,
  • pulsowanie,
  • uczucie niepokoju
  • oraz obrzęki kończyn dolnych.

Objawy często nasilają się pod koniec dnia, szczególnie po dłuższym staniu, a zazwyczaj ustępują, kiedy pacjentka siada lub unosi nogi.

Żylaki warg sromowych i hemoroidy w ciąży

Występowanie żylaków krocza, sromu lub żylaków w pachwinach jest objawem niewydolności lub ucisku żył miednicy.

Rodzajem poszerzonych żylaków mogą być guzki krwawnicze, popularnie zwane hemoroidami. W swoim fizjologicznym położeniu znajdują się w odbytnicy (powyżej linii zębatej). Ciąża w sposób mechaniczny blokuje odpływ krwi z żylnych naczyń hemoroidalnych przez ucisk na naczynia biodrowe. Ponad połowa kobiet w trakcie ciąży cierpi z powodu choroby hemoroidalnej.  Najczęstsze objawy to:

  • wypadające guzki krwawnicze
  • krwawienie z odbytu
  • dyskomfort
  • świąd
  • pieczenie wokół odbytu.

Żylaki w ciąży: jak sobie radzić?

Jeśli żylaki występują u kobiety przed ciążą, to w czasie ciąży zazwyczaj dochodzi do ich nasilenia się. Jak sobie z nimi radzić? Przede wszystkim ciężarna musi się obserwować – istotne jest bowiem, czy nie dochodzi do zaczerwienienia, bolesności, dodatkowego zgrubienia w przebiegu wcześniej obserwowanych żylaków na nogach lub wargach sromowych. Wszelkie nowe objawy trzeba omawiać z lekarzem prowadzącym, a w nagłych i pilnych zmianach należy korzystać z konsultacji szpitalnej.

Do diagnostyki żylaków w ciąży, podobnie jak poza ciążą, stosowane jest badanie USG żył techniką duplex. Jest to proste, nieinwazyjne, niebolesne i łatwo dostępne badanie, dzięki któremu można ocenić zmiany prowadzące do żylaków. „Pajączki” naczyniowe nie wymagają badań diagnostycznych i nie stosujemy w ciąży leczenia.

Metodą leczenia pierwszego rzutu u kobiet z żylakami w ciąży na kończynach dolnych jest kompresjoterapia – pończochy uciskowe mogą łagodzić dyskomfort.

Marzena Jurczak-Czaplicka
Marzena Jurczak-Czaplicka
dr n. med., ginekolożka-położniczka oraz perinatolożka, z-ca kier. Kliniki Położnictwa i Ginekologii w Instytucie Matki i Dziecka

Zaleca się noszenie elastycznych pończoch uciskowych wywierających ciśnienie 20–30 mm Hg, które stopniowo zmniejsza się od stopy w kierunku uda. Dla dobrego doboru może być potrzebna konsultacja chirurga. Pończochy należy zakładać z rana, kiedy nie ma obrzęków. Innym zaleceniem dla kobiet cierpiących z powodu żylaków w ciąży jest modyfikacja stylu życia- unikanie długotrwałego stania lub przeciążenia, ćwiczenia fizyczne, noszenie nieuciskającej odzieży. 

Co na żylaki w ciąży?

Wspomaganie terapii uciskowej lekami doustnymi czy maściami zaleci najpewniej lekarz prowadzący. W pytaniach, co na żylaki w ciąży, często chodzi o środki dostępne bez recepty. W aptece w ten sposób możemy nabyć: preparaty diosminy, escyny (escyna zawarta w wyciągu z nasion kasztanowca może występować jako pojedynczy składnik lub w skojarzeniu z innymi substancjami), rutynę z kwasem askorbinowym.

Podobnie z leczeniem żylaków odbytu (hemoroidów): stosujemy powyższe preparaty doustnie lub miejscowo w postaci maści lub czopków. Możliwa jest również krioterapia. Leczenie bardziej radykalne, czyli zabiegowe, zarezerwowane jest na czas po ciąży.

Żylaki w ciąży a poród

Żylaki kończyn dolnych wymagają założenia pończoch uciskowych na czas porodu i połogu. W okresie poporodowym duże, masywne żylaki są brane pod uwagę jako dodatkowy czynnik ryzyka choroby zakrzepowo-zatorowej – dają 1 punkt w skali oceny tego ryzyka (przy obecności innych czynników ryzyka, tzn. gdy suma punktów przekracza 2, przez  odpowiednią liczbę dni po porodzie profilaktycznie podaje się heparynę drobnocząsteczkową).

Przy żylakach warg sromowych istotna jest próba ochrony krocza w trakcie porodu, żeby nie dochodziło do nadmiernego krwawienia przy nacięciu krocza.

Ewa Łukasik
Ewa Łukasik
Główny Specjalista ds. opiniowania wyrobów użytkowych

Autorka: Marzena Jurczak-Czaplicka dr n. med., ginekolożka-położniczka oraz perinatolożka, zastępczyni kierownika Kliniki Położnictwa i Ginekologii w Instytucie Matki i Dziecka.

Oceń ten wpis!