Wizyta położnej po porodzie

Czemu służą wizyty położnej po porodzie u świeżo upieczonej mamy? Kiedy pierwsza wizyta położnej środowiskowej powinna się odbyć? Na czym polega taka wizyta i jak się do niej przygotować? Ile razy przychodzi położna po porodzie i o co warto ją wtedy zapytać? W naszym poradniku znajdziesz wszystko, co musisz wiedzieć na temat opieki sprawowanej przez położną środowiskową nad Tobą i Twoim dzieckiem – zarówno przed, jak i po porodzie.  

Każda świeżo upieczona mama, kiedy po porodzie wraca w końcu z maleństwem do domu, czuje się nieco zagubiona. Przez jej głowę przebiega tysiąc różnych myśli, pytań i wątpliwości: czy sobie poradzi z zajmowaniem się noworodkiem, czy będzie umiała go nakarmić i przewinąć, jak powinna kąpać i pielęgnować skórę maleństwa. Takich pytań jest zdecydowanie więcej. Na szczęście wszystkiego można się dowiedzieć podczas wizyty położnej po porodzie.

Kto może skorzystać z usług położnej?

Każda przyszła i świeżo upieczona mama może i powinna w ramach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) korzystać z usług uprzednio wybranej położnej środowiskowej (położnej POZ), która przed i po porodzie sprawuje pielęgnacyjną opiekę położniczą i ginekologiczną nad kobietami oraz opiekę nad noworodkami do 2. miesiąca życia. Wizyta położnej środowiskowej po porodzie jest częścią tej opieki.

Monika Portacha
Monika Portacha
mgr położnictwa, Klinika Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka, koordynator szkoły rodzenia

Zgodnie z rozporządzeniem wydanym przez NFZ, położna ma obowiązek opieki nad matką (od 21. tygodnia ciąży), noworodkiem do 6. tygodnia po porodzie i całą rodziną. Z racji swojego wykształcenia położna środowiskowo-rodzinna ma kwalifikacje także do przygotowania pacjentki do porodu. Mogą to być kursy w szkole rodzenia, spotkania w ramach edukacji przedporodowej, konsultacje lub  rozmowy indywidualne.

Kiedy i dlaczego skorzystać z usług położnej?

Choć niektóre mamy czekają z tym do narodzin dziecka, z położną środowiskową warto spotkać się jeszcze przed porodem. Konsultacja dotyczy wtedy oceny samopoczucia fizycznego i psychicznego pacjentki. W ramach konsultacji przed porodem położna:

  • prowadzi edukację przedporodową
  • pomaga skompletować wyprawkę  dla noworodka,
  • omawia higienę ciąży, porodu i połogu;
  • opowiada o pierwszym kontakcie z nowo narodzonym dzieckiem,
  • podpowiada, jak przygotować dom i otoczenie na przyjęcie nowego członka rodziny.

Konsultacje przed porodem są dobrą okazją do nawiązania kontaktu z położną środowiskową przed późniejszymi spotkaniami, które odbywają się już w ramach obowiązkowych wizyt po porodzie.

Monika Portacha
Monika Portacha
mgr położnictwa, Klinika Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka, koordynator szkoły rodzenia

Jak umówić się na wizytę położnej po porodzie

Wizyta patronażowa położnej odbywa się po powrocie mamy z maleństwem ze szpitala do domu. Jeszcze w czasie pobytu w szpitalu każda mama musi wypełnić deklarację, w której wskaże przychodnię POZ, do której chce należeć z maluszkiem. Szpital ma obowiązek wysłać zgłoszenie i kartę szczepień dziecka ze szpitala do wybranej poradni. Po powrocie ze szpitala do domu wystarczy zadzwonić do poradni i umówić się na wizytę patronażową położnej środowiskowej.

Kiedy pierwsza wizyta położnej po porodzie?

Pierwsza wizyta położnej po porodzie powinna odbyć się nie później niż w ciągu 48 godzin od momentu uzyskaniu zgłoszenia – czyli informacji,  że mama z dzieckiem są już w domu. Pamiętajmy o tym, że wizyta patronażowa położnej środowiskowej jest obowiązkowa i nie powinno się z niej rezygnować.  Jeśli rodzice odmówią położnej takiej wizyty, wtedy poradnia może zgłosić taki incydent np. do opieki społecznej, bowiem zachodzi wówczas podejrzenie, że coś złego może dziać się z dzieckiem.

Ile wizyt położnej po porodzie?

Podczas zajęć w szkole rodzenia pacjentki często pytają, ile razy przychodzi położna po porodzie. A zatem, ile powinno być tych wizyt? Położna środowiskowa odwiedza maleństwo i mamę od 4 do 6 razy w ciągu sześciu pierwszych tygodni po porodzie. Zgodnie z przepisami NFZ finansuje bowiem do 6 wizyt patronażowych u jednego noworodka. Czasami –  zwłaszcza, gdy kobieta została mamą po raz kolejny i ma doświadczenie w zajmowaniu się noworodkiem – zdarza się, że wizyt patronażowych położnej środowiskowej może być mniej, przy czym zawsze jest to decyzja pacjentki.

Czy i jak przygotować się do wizyty położnej po porodzie

Skoro wiemy już, ile wizyt położnej po porodzie nam przysługuje, powstaje pytanie, jak w maksymalnym stopniu z nich skorzystać. Do wizyty położnej środowiskowej po porodzie nie trzeba się w zasadzie specjalnie przygotowywać. Wystarczy mieć na wierzchu oba wypisy ze szpitala – swój i dziecka, jak również książeczkę zdrowia dziecka, w której zawarte są najważniejsze informacje dotyczące zdrowia dziecka w czasie pobytu w szpitalu.  Warto wcześniej zastanowić się, czego chcielibyśmy się od położnej dowiedzieć i nauczyć, o co konkretnie zapytać. Dzięki temu nie umknie nam żadna istotna kwestia dotycząca opieki, karmienia, kąpania, przewijania czy pielęgnowania dziecka.

Jak wygląda wizyta położnej po porodzie

W czasie wizyty patronażowej położna w pierwszej kolejności zapoznaje się z dokumentami dziecka i matki oraz z zaleceniami, jakie znajdują się na kartach wypisowych ze szpitala. Następnie powinna ocenić stan zdrowia zarówno matki, jak i maluszka. Podczas wizyty środowiskowej położna rozmawia z pacjentką, zbierając wywiad dotyczący jej stanu zdrowia oraz samopoczucia. 

Wizyta położnej po porodzie: badanie mamy

Jeśli kobieta rodziła siłami natury, położna:

  • ocenia, jak goi się krocze,
  • stwierdza, czy macica obkurcza się prawidłowo,
  • sprawdza, czy krwawienie połogowe również jest w granicach normy.

Jeśli natomiast kobieta rodziła drogą cięcia cesarskiego, do obowiązków położnej należy:

  • obejrzenie rany pooperacyjnej,
  • ocena, czy nie doszło do jej stanu zapalnego,
  • wskazanie, jak należy dalej pielęgnować ranę.

Położna może również zdjąć szwy. Ponadto ogląda i bada  piersi kobiety, oceniając, czy nie doszło w nich do zastoju pokarmu.

Wizyta położnej po porodzie: badanie dziecka

Po zbadaniu pacjentki, położna przystępuje do badania dziecka. W tym celu położna prosi mamę, aby rozebrała dziecko do pieluszki.

  1. W pierwszej kolejności położna ogląda skórę dziecka, jej napięcie, wygląd i zabarwienie oraz ocenia obecność żółtaczki fizjologicznej. Ocenia, czy na skórze dziecka nie występują jakiekolwiek nieprawidłowości.
  2. Obserwuje występowanie  fizjologicznych  stanów adaptacyjnych, ich nasilenie i ustala ewentualne postępowanie w sytuacji ich zaostrzenia.
  3. Następnie położna sprawdza ciemiączko oraz dokładnie ogląda kikut pępowiny – ocenia, czy goi się on prawidłowo, oraz podpowiada, jak należy go  pielęgnować oraz jak pielęgnować pępek, kiedy kikut już odpadnie.
  4. Położna ocenia też rozwój psychomotoryczny dziecka oraz jego odruchy neurologiczne.
  5. Jeśli kobieta karmi maleństwo piersią, zostaje poproszona o przystawienie malucha do piersi, tak aby położna oceniła, czy dziecko przystawione jest we właściwy sposób oraz czy ssanie i wypływ  mleka odbywa się prawidłowo.
  6. Zostaje również skontrolowana obecna masa ciała maluszka – położna określa, czy przyrost wagi jest prawidłowy.

Wizyta położnej po porodzie: zalecenia i porady

Ponadto, w czasie wizyty patronażowej położna pokazuje mamie:

  • w jaki sposób najlepiej i najbezpieczniej jest kąpać maluszka oraz
  • w jaki sposób przewijać czy ubierać dziecko.

Położna zwraca uwagę na suplementację w diecie mamy odpowiednich witamin i minerałów, jak również na podaż witaminy D u noworodka. Może również doradzić odpowiednią dietę dla matek karmiących piersią.

Monika Portacha
Monika Portacha
mgr położnictwa, Klinika Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka, koordynator szkoły rodzenia

W razie wątpliwości położna może odwołać się do rady specjalistów pediatrów lub ginekologów, zachęcić do zrobienia istotnych dla każdej kobiety badań takich, jak cytologia i badanie piersi. Podpowiada, w jaki sposób możemy badać swoje piersi samodzielnie, co może mieć istotne znaczenie dla wczesnego wykrycia choroby czy patologii. Kobiety będące jeszcze w okresie połogu mogą uzyskać informacje na temat płodności, metod antykoncepcji i naturalnych metod planowania rodziny.

W czasie wizyty patronażowej ojciec dziecka może być również obecny – dzięki temu on także zyska więcej informacji na temat zajmowania się noworodkiem.

O co zapytać położną w czasie wizyty? 

Wizyty patronażowe położnej środowiskowej  w domu pacjenta są realizowane w celu zapewnienia wsparcia i pomocy nowo upieczonym rodzicom i ich dziecku.  W czasie wizyty patronażowej położna środowiskowa służy rodzicom swoją wiedzą i doświadczeniem, więc można pytać  ją o wszystko. Jeśli mamy wątpliwości na jakikolwiek temat dotyczący dziecka, położna bardzo chętnie je rozwieje i wyjaśni. O czym jeszcze można wówczas porozmawiać? Przede wszystkim warto uzyskać od położnej informacje dotyczące szczepień ochronnych, zarówno tych obowiązkowych, jak i tych dodatkowych. W późniejszym czasie więcej informacji uzyskamy w poradni od lekarza pediatry, jednak najpierw to właśnie położna przedstawi, jak będą wyglądać szczepienia, opowie też o ich skuteczności i ewentualnych odczynach niepożądanych. Niezależnie od pory roku, zawsze warto zapytać położną, kiedy można zacząć wychodzić z maluszkiem na dwór oraz jak ubierać dziecko w domu i przed wyjściem na spacer. Jeśli mamy problem z karmieniem, położna może pokazać prawidłowe pozycje do karmienia piersią (jak trzymać malucha, jak podawać mu pierś lub butelkę, czy jak nosić dziecko, aby odbiło mu się po karmieniu).

W czasie wizyty patronażowej zapytajmy położną:

  • o metody radzenia sobie z kolkami, które stanowią częsty problem u najmłodszych dzieci,
  • jak zapobiegać i walczyć z odparzeniami na pupie dziecka,
  • w jaki sposób pielęgnować skórę malucha,
  • jak postępować z ewentualną ciemieniuchą.

Porady dotyczące pielęgnacji dziecka są kluczowe, ale  podczas wizyt położnej po porodzie nie zapominajmy o również sobie, o potrzebach związanych z naszym ciałem i samopoczuciem. Warto na przykład poprosić położną, aby pokazała nam ćwiczenia, które można wykonywać w krótkim czasie po porodzie, a które szybciej pozwolą wrócić do formy sprzed ciąży i porodu.

Wsparcia przed i po porodzie nigdy za wiele

To zupełnie normalne, że młoda mama martwi się, czy da sobie radę w całkiem nowej sytuacji, w której to ona będzie spędzała z dzieckiem najwięcej czasu i to ona będzie musiała podołać wielu nowym obowiązkom. Dlatego też, aby choć trochę uspokoić obawy, uzyskać odpowiedź na najważniejsze pytania oraz upewnić się, jak codziennie pielęgnować maleństwo, warto skorzystać z opieki położnej środowiskowej, która odwiedzi Was świadcząc wizytę patronażową.


Autorka: Monika Portacha – mgr położnictwa, koordynatorka szkoły rodzenia IMiD, położna w Klinice Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka oraz położna środowiskowo-rodzinna.

Oceń ten wpis!