Wartościowe przekąski w diecie dziecka

Czym są właściwie przekąski i jaką rolę pełnią w naszej codziennej diecie? Co możemy zaproponować dziecku jako zdrową przekąskę, a czego lepiej mu nie podawać? Co modelowy talerz żywieniowy może nam podpowiedzieć w kwestii przekąsek dla najmłodszych? Przeczytaj poniższy tekst, aby dowiedzieć się, jak powinny wyglądać zdrowe przekąski dla dzieci i jak możesz je przygotować.

Wielu rodziców zastanawia się, jakie przekąski dzieci są najlepsze. Co podać naszym pociechom, kiedy jesteśmy na spacerze lub w podróży? Dokonywanie świadomych wyborów przez rodziców ma duży wpływ na zdrowie ich dzieci w przyszłości, a także na decyzje żywieniowe, które będą podejmować już samodzielnie. Niestety, współczesny styl życia i towarzyszący mu pośpiech oraz długie godziny w ciągu dnia spędzane poza domem nie sprzyjają regularnemu spożywaniu posiłków. Dlatego coraz większą rolę w codziennej diecie odgrywają przekąski – dotyczy to zarówno małych dzieci, młodzieży, jak i dorosłych. Podpowiadamy, co zrobić, aby przekąski przeznaczone dla dzieci były dla nich zdrowe.

Przekąski dla dzieci, czyli co?

Przekąska to produkt spożywczy, a nie posiłek czy danie, spożywany dla zaspokojenia głodu między głównymi posiłkami (śniadanie, obiad, kolacja). Niekiedy może zastępować drugie śniadanie lub podwieczorek

Dlatego jeśli wybieramy przekąski, to ważne jest, żeby były to „zdrowe przekąski”, które mają odpowiednią wartość odżywczą oraz zaspokajają preferencje smakowe dzieci. Zdrowa przekąska może służyć poprawie jakości diety oraz zachowaniu regularności w spożywaniu posiłków. Podczas planowania posiłków dla dzieci należy zwrócić uwagę, aby dzienny bilans energetyczny był zgodny z zalecaną normą wiekową oraz podejmowaną przez dziecko aktywnością.

Według aktualnych norm żywienia Instytutu Żywności i Żywienia (2020 r.) przyjmuje się, że zalecane spożycie energii, w zależności od wieku dziecka i przy umiarkowanej aktywności fizycznej, wynosi od 1000 kcal na dobę dla 1-3 latków do 2500 i 3400 kcal w przypadku 16-18 latków (odpowiednio dziewcząt i chłopców). Szczegółowe dane przedstawia poniższa tabela.

Co warto wybierać jako przekąski dla dzieci?

Do zdrowych przekąsek dla dzieci zaliczamy:

  • świeże warzywa – nieprzetworzone (również w sałatkach);
  • świeże owoce – w tym również przygotowane z nich musy czy sałatki;
  • fermentowane produkty mleczne – takie, jak jogurty, maślanki i serki homogenizowane.

Świeże warzywa i owoce zawierają cenne witaminy, składniki mineralne i błonnik, zaś fermentowane produkty mleczne są źródłem pełnowartościowego białka oraz wapnia.

Na przekąski dla dzieci, ale w niewielkich ilościach (z uwagi na dużą ilość kalorii) można również przeznaczyć:

  • pełnoziarniste produkty zbożowe – płatki i pełnoziarniste ciasteczka;
  • orzechy – w naturalnej postaci, bez dodatków;
  • suszone owoce – bez dodatku cukru.

Pełnoziarniste produkty zbożowe są źródłem błonnika i węglowodanów złożonych, orzechy – składników mineralnych i korzystnych dla zdrowia kwasów tłuszczowych, zaś suszone owoce oprócz składników mineralnych zawierają sporo błonnika.

Zdrowe przekąski dla dzieci powinny zastępować produkty o dużej wartości energetycznej i/lub małej wartości żywieniowej, takie jak: słodycze, słone paluszki lub chipsy, ciasta i ciastka, chrupki kukurydziane.

Jak przygotować zdrowe przekąski dla dzieci?

Jako zdrowe przekąski dla dzieci najczęściej polecane są świeże warzywa i owoce. Żeby zachęcić nasze pociechy do ich spożywania, najlepiej podawać je w formie kolorowych, odpowiednio dobranych smakowo kompozycji, np. cząstki jabłka, mandarynki lub pomarańczy obrane z białej otoczki, plasterki banana, cząstki świeżych lub gotowanych warzyw pokrojone w ciekawe kształty. Wartościową przekąskę dla dzieci stanowią produkty mleczne, np. jogurt naturalny, który można podać w połączeniu ze świeżymi owocami lub przecierami owocowymi. 

Aleksandra Świeboda
Aleksandra Świeboda
Kierownik Działu Ocen i Rozwoju Współpracy w Instytucie Matki i Dziecka

Zgodnie z zaleceniami żywieniowymi dieta dziecka powinna być zindywidualizowana, dostosowana do jego potrzeb i apetytu. W żywieniu dzieci szczególnie należy dbać o:

  • urozmaicenie diety pod względem doboru produktów spożywczych,
  • uregulowanie diety pod względem częstości spożywanych posiłków,
  • umiarkowanie – dostosowanie wielkości porcji posiłków/potraw do potrzeb dziecka,
  • unikanie nadmiaru soli i cukru oraz substancji dodatkowych (np. barwniki, konserwanty).

Modelowy talerz żywieniowy 

W komponowaniu diety najmłodszych dzieci, w tym również przygotowywaniu przekąsek, przydatny może być tzw. modelowy talerz żywieniowy, który pokazuje udział poszczególnych grup produktów wyrażony w ilościach porcji w jadłospisie dziecka:

  • produkty białkowe: 4-5 porcji,
  • produkty zbożowe: 5 porcji,
  • warzywa: 5 porcji,
  • owoce: 4 porcje,
  • tłuszcze: 1-2 porcje.

Modelowy talerz żywieniowy dotyczy nie tylko jedzenia, ale również picia. Należy pamiętać o odpowiedniej ilości płynów, jakie dziecko powinno wypijać w ciągu dnia. Do picia zalecana jest woda dobrej jakości (źródlana i mineralna) – najlepiej, aby była butelkowana i miała pozytywną opinię jednostki pediatrycznej.

Świadome żywienie to klucz do zdrowia

Odpowiedni dobór żywności jest kluczem do prawidłowego żywienia. W przypadku starszych dzieci i młodzieży wybór określonych produktów spożywczych często dyktowany jest przykładem rodziców/opiekunów i rówieśników, reklamą telewizyjną oraz usamodzielnianiem się wraz z wiekiem.

Dlatego należy dołożyć starań, aby nauczyć dzieci i młodzież dokonywania świadomych wyborów i rozsądnego korzystania z dostępnej żywności.


Autorka: Małgorzata Więch – dr inż., specjalistka w zakresie żywienia, Zakład Żywienia Instytutu Matki i Dziecka.

Oceń ten wpis!

Rekomendowane produkty

Brak rekomendowanych produktów.