Dieta wegetariańska w ciąży – za i przeciw - ePozytywna Opinia

Dieta wegetariańska w ciąży – za i przeciw

W ciągu ostatnich lat diety wegetariańskie zyskują coraz większą popularność, szczególnie wśród młodych osób dorosłych. Szacuje się, że w 2016 r. około 3,3% dorosłej populacji amerykańskiej ściśle przestrzegało zasad diety wegetariańskiej, a ok. 46% wegetarian stanowili weganie. Wśród osób w wieku 18-34 lata ok. 6% zadeklarowało, że stosuje dietę wegetariańską lub wegańską, podczas gdy w grupie osób w wieku 65 lat i starszych taką deklarację składało ok. 2%. Diety wegetariańskie stają się również coraz bardziej popularne w Polsce. 

Co wynika z badań?

Wyniki badań z 2013 r. pokazały, że 1,6% Polaków stosowało dietę lakto-owo-wegetariańską, a kolejne 1,6% osób żywiło się zgodnie z zasadami diety wegańskiej. Około 4% respondentów zadeklarowało, że są wegetarianami, jednocześnie sporadycznie jedzą ryby i mięso. Warto zauważyć, że osoby deklarujące się jako wegetarianie to częściej kobiety. 

 

Liczne badania naukowe dowodzą, że diety niskotłuszczowe, obfitujące w owoce, warzywa i produkty będące źródłem błonnika pokarmowego mogą obniżać ryzyko rozwoju chorób układu krążenia, chorób nowotworowych, cukrzycy typu 2, sprzyjać lepszemu profilowi lipidowemu, a także mieć wpływ na obniżenie wskaźnika masy ciała BMI. Diety oparte na produktach roślinnych zawierają przede wszystkim mniej nasyconych kwasów tłuszczowych, białka zwierzęcego i cholesterolu, a więcej kwasu foliowego, błonnika pokarmowego oraz substancji przeciwutleniających. Z drugiej strony mogą dostarczać zbyt małe ilości niezbędnych składników diety, takich jak żelazo, cynk, witamina B12 i D, kwasy tłuszczowe z rodziny n-3 oraz wapń i jod. 

Rodzaje diet wegetariańskich

Diety wegetariańskie obejmują diety składające się głównie z produktów pochodzenia roślinnego, takich jak produkty zbożowe, rośliny strączkowe, orzechy, nasiona, warzywa i owoce, a wykluczają wszelkiego rodzaju pokarmy zwierzęce, w tym różne gatunki mięsa (wieprzowina, wołowina, baranina, jagnięcina, drób, dziczyzna) oraz przetwory mięsne, ryby i owoce morza. W dietach tych dopuszczalne jest spożywanie mleka i przetworów mlecznych oraz jaj i miodu. Istnieją dwa główne kierunki wegetarianizmu:

  • lakto-owo-wegetarianizm, w którym oprócz produktów roślinnych można spożywać mleko i jego przetwory, jaja i miód. Wyróżnić tu można diety lakto-wegetariańskie, które wykluczają jedzenie jaj i owo-wegetariańskie eliminujące produkty mleczne;
  • weganizm, zgodnie z którym można spożywać szeroką gamę produktów roślinnych,  wykluczając jednocześnie mleko, produkty mleczne, jaja oraz miód. 

Istnieją również inne rodzaje diet wegetariańskich, takie jak:

  • dieta semi-wegetariańska, w której można jeść mięso czerwone, drobiowe oraz ryby nie częściej niż raz w miesiącu;
  • dieta pesco-wegetariańska, zgodnie z którą można jeść ryby raz w miesiącu, a nawet częściej, ale wszystkie inne rodzaje mięs rzadziej niż raz w miesiącu;
  • dieta surowa, składająca się wyłącznie z warzyw, w tym kiełków i roślin strączkowych, świeżych i suszonych owoców oraz nasion, także mleka i jaj, z których wszystkie spożywane są głównie na surowo;
  • dieta owocowa dopuszczająca spożywanie wyłącznie świeżych i suszonych owoców, nasion i niektórych warzyw;
  • dieta makrobiotyczna, zgodnie z którą można jeść jedynie produkty zbożowe, rośliny strączkowe, warzywa, wodorosty, produkty sojowe. 

Wegetarianizm w ciąży – tak czy nie?

Zgodnie z zaleceniami amerykańskiej Academy of Nutrition and Dietetics (AAP, 2016 r.) odpowiednio zbilansowane diety wegetariańskie, w tym wegańskie, są bezpieczne pod względem odżywczym dla wszystkich grup populacyjnych, w tym dla kobiet w okresie ciąży i laktacji. Prawidłowo zaplanowana dieta wegetariańska powinna zawierać odpowiednie ilości warzyw, owoców, produktów z pełnego przemiału ziarna, roślin strączkowych, orzechów i nasion.

Małgorzata Więch
Małgorzata Więch
dr inż. - specjalista w zakresie żywienia, Zakład Żywienia, Instytut Matki i Dziecka

Mimo tego, że zgodnie z zaleceniami amerykańskimi dobrze skomponowana dieta wegetariańska i wegańska mogą być stosowane w okresie ciąży, istnieje ryzyko niedoboru ważnych dla zdrowia, zarówno matki jak i dziecka, składników pokarmowych. Problemem pozostaje także umiejętność właściwego zbilansowania tego rodzaju diet przez kobiety ciężarne. Ze względu na trudności, jakie może sprawiać kobietom prawidłowe zestawienie jadłospisu, wskazane są porady dietetyczne.

Zgodnie z aktualnym stanowiskiem Komitetu Nauk o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk (2019 r.) nie zaleca się diet wykluczających mięso kobietom w ciąży i karmiącym ze względu na to, że zbilansowanie całodziennej racji pokarmowej w sposób odpowiedni do zwiększonych w tym czasie potrzeb organizmu jest bardziej wymagające. Nieprawidłowo zaplanowane diety wegetariańskie mogą prowadzić do niedoboru składników odżywczych, co może mieć niepożądane skutki zdrowotne – zarówno dla matki jak, i rozwijającego się dziecka. 

Autor: dr inż. Małgorzata Więch – dietetyk, specjalista w zakresie żywienia w Zakładzie Żywienia, Instytut Matki i Dziecka

O tym, jakie składniki odżywcze powinny się znaleźć w diecie przyszłej mamy wegetarianki, piszemy tutaj.

Literatura: 

  1. Baroni L., Goggi S., Battaglino R. i wsp.: Vegan Nutrition for Mothers and Children: Practical Tools for Healthcare Providers. Nutrients 2018; 20: 5.
  2. Berkow SE., Barnard ND.: Blood pressure regulation and vegetarian diets. Nutrition Reviews 2005; 63: 1–8.
  3. Jenkins DJ., Kendall CW., Marchie, A. i wsp.: Type 2 diabetes and the vegetarian diet. American Journal of Clinical Nutrition 2003; 78: 610S–616S.
  4. Ostrowski B., Malinowska A., Budzyńska A. i wsp.: Wpływ diety wegwtariańskiej na występowanie objawów gastroenterologicznych. Pediatria i Medycyna Rodzinna 2018; (14)4: 402-406.
  5. Position of the Academy of Nutrition and Dietetics: Vegetarian Diets. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics 2016; 116(12): 1970-1977.
  6. Position of the American Dietetic Association: Vegetarian diets. Journal of the American Dietetic Association 2009; 109: 1266–1282.
  7. Rosell M., Appleby P., Spencer E., Key T.: Weight gain over 5 years in 21,966 meat-eating, fish-eating, vegetarian, and vegan men and women in EPIC-Oxford. International Journal of Obesity 2006; 30: 1389-1396.
  8. Sebastiani G, Herranz Barbero A., Borrás-Novell C. i wsp.: The effects of vegetarian and vegan diet during pregnancy on the health of mothers and offspring. Nutrients 2019; 11(557); doi:10.3390/nu11030557
  9. Stahler C.: How often do Americans eat vegetarian meals? And how many adults in the US are vegetarian? The Vegetarian Resource Group website. http://www.vrg.org/nutshell/Polls/2016_adults_veg.htm.
  10. Stanowisko Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka Polskiej Akademii Nauk w sprawie wartości odżywczej i bezpieczeństwa stosowania diet wegetariańskich. Olsztyn, 22 listopada 2019.
  11. Tyree S., Baker BR., Weatherspoon D.: On veganism and pregnancy. International Journal of Childbirth Education 2012; 27: 43–49.
  12. Wang F., Zheng J., Yang B. i wsp.: Effects of vegetarian diets on blood lipids: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of the American Heart Association 2015; 27, e002408.

Oceń ten wpis!

Rekomendowane produkty