Maluch i słońce

ePozytywna Opinia

Słońce, oprócz korzystnego działania, wywiera także szkodliwy wpływ na nasz organizm, dlatego ochrona dziecka przed słońcem, szczególnie w czasie nasilonego działania promieni słonecznych, jest bardzo istotna. Jak dbać o skórę dziecka latem, by zapewnić ochronę delikatnej skórze malucha? Jaki krem dla niemowlaka wybrać?

Na te oraz inne pytania odpowiada Ewa Kamińska – Kierownik Zakładu Farmakologii i ekspert IMiD w zakresie bezpieczeństwa stosowania kosmetyków przeznaczonych dla niemowląt, dzieci i kobiet.

Czy opalanie jest zdrowe?

Umiarkowane opalanie poprawia samopoczucie i jest niezbędne do syntezy witaminy D3 w skórze; do tego celu wystarczy ok. 10-minutowy kontakt z promieniami słonecznymi dziennie. Z kolei nadmierne narażenie na promieniowanie UV powoduje odwodnienie i złuszczanie naskórka, osłabia ochronną rolę skóry i prowadzi do oparzeń słonecznych, dlatego ochrona dzieci i niemowląt przed słońcem jest tak istotna.

Dlaczego ochrona przed słońcem dla dzieci jest taka ważna?

Dziś już wiadomo, że opalenizna, która przez lata była symbolem zdrowia, jest następstwem uszkodzenia komórek skóry przez promieniowanie UV, przy czym rumieniotwórcze działanie UVB jest ok. 1000-krotnie większe niż UVA. Z kolei UVA, przenikając w głąb skóry, prowadzi do utraty jej elastyczności, powstawania przebarwień i zmarszczek, a więc przyspiesza jej starzenie. Oba rodzaje promieniowania są odpowiedzialne za występowanie raków skóry – podstawnokomórkowego i kolczystokomórkowego. Wyniki badań wskazują też na związek między nadmiernym opalaniem a zapadalnością na najbardziej złośliwy nowotwór skóry – czerniaka złośliwego. Jak dbać o skórę dziecka? Latem, wiosną, jesienią i zimą chronić ją przed nadmierną ekspozycją na słońce.

Naturalna ochrona przed słońcem dla dzieci to za mało!

Nasz organizm dysponuje naturalnymi mechanizmami ochrony przed działaniem promieni UV – są to głównie warstwa rogowa naskórka, która odbija i częściowo pochłania promieniowanie, oraz naturalna pigmentacja skóry związana z syntezą melaniny. Melanina pochłania i rozprasza promieniowanie oraz neutralizuje wolne rodniki tlenowe, powstające pod wpływem działania UV na skórę. Jednak w przypadku długotrwałego i intensywnego nasłonecznienia, szczególnie u dzieci i osób z wrażliwą skórą i o jasnej karnacji, naturalne mechanizmy ochrony skóry są niewystarczające. Jak chronić dziecko przed słońcem? Stosując odpowiednie preparaty z filtrami UV dla dzieci i unikając ekspozycji podczas najsilniejszego działania promieni słonecznych.

Dlaczego działanie słońca na skórę dzieci jest tak szkodliwe?

Ze względu na swoją niedojrzałość, delikatna skóra niemowląt i małych dzieci jest szczególnie narażona na szkodliwe działanie słońca. Przyczyną jest cieńsza niż u dorosłego warstwa rogowa naskórka oraz mała zawartość melaniny. Naturalna ochrona przed słońcem dla dzieci jest więc niewystarczająca. U małego dziecka rumień powstały w wyniku opalania może prowadzić do uszkodzenia niedojrzałego układu immunologicznego. Wykazano związek między oparzeniami słonecznymi w dzieciństwie a występowaniem czerniaka i raków skóry w dorosłym życiu, dlatego dopóki dziecko nie skończy 3 lat, należy zwrócić szczególną uwagę na to, by ochrona dziecka przed słońcem była odpowiednia.

Jak chronić dziecko przed słońcem?

Ochrona dziecka przed słońcem powinna być kompleksowa, sam krem na słońce dla niemowląt nie wystarczy. Najprostszym sposobem jest unikanie spacerów, gdy słońce operuje najsilniej, tj. między godziną 10 a 17, zwłaszcza latem. Niemowlęta, a także maluchy w spacerówkach powinny być osłaniane parasolką, niestety, obecnie jest to bardzo rzadki widok. Ważnym elementem ochrony dziecka przed słońcem jest odpowiedni dobór ubranka. Niektóre tkaniny zapewniają lepszą ochronę niż inne, a jej wskaźnikiem jest UPF (ultraviolet protection factor) określający łącznie stopień ochrony przed UVA i UVB – im jest wyższy, tym lepiej. Lepiej chronią przed słońcem tkaniny o gęstszym niż luźniejszym splocie, dżinsowe ubrania zatrzymują więcej promieni UV niż bawełniane, natomiast ciemne kolory absorbują promienie słoneczne w większym stopniu niż jasne, które je odbijają. Konieczne jest nakrycie głowy z szerokim daszkiem ocieniającym całą twarz, zaleca się także noszenie przez dzieci dobrze przylegających okularów przeciwsłonecznych, choć maluchy za nimi nie przepadają. Ważne, aby szkła miały odpowiednią ochronę przed UV. Wbrew temu, co się powszechnie uważa, najlepiej przed UV i światłem widzialnym nie chronią szkła najciemniejsze, tylko w kolorze żółtym lub pomarańczowym. Pamiętajmy też o ochronie malucha przed słońcem w czasie podróży samochodem, ponieważ UVA przenika przez szyby, a także o tym, że nawet w pochmurny dzień może dojść do oparzenia słonecznego, gdyż wtedy też dociera do nas promieniowanie UV.

Jak dbać o skórę dziecka latem?

Nie zawsze możliwe jest uniknięcie kontaktu małego dziecka ze słońcem, wtedy sięgajmy po kremy i mleczka z filtrami UV. Kremy i mleczka na słońce dla niemowląt chronią przed szkodliwym działaniem promieni UVA i UVB, a niekiedy także przed IR (podczerwień), neutralizując wolne rodniki lub ograniczając ilość promieni UV docierających do skóry. Preparaty te mogą zawierać filtry mineralne (odbijające i rozpraszające UV) i/lub filtry chemiczne (absorbujące UV). Jaki krem dla niemowlaka będzie najlepszy?

Krem na słońce dla niemowląt – jaki wybrać?

Dobry preparat z filtrem – zarówno mleczko, jak i krem na słońce dla niemowląt powinien być skuteczny, nietoksyczny, niedrażniący, nieuczulający, trwały i odporny na działanie wody, potu, światła (tzn. fotostabilny), a także nie powinien plamić ubrań. Żaden z nich nie ochroni jednak w 100% naszej skóry przed UV. Znajdujące się  w obrocie handlowym preparaty chronią zarówno przed promieniowaniem UVB, jak i – choć w mniejszym stopniu – przed UVA. Ich zdolność do ochrony przed oparzeniem słonecznym (czyli szkodliwym wpływem UVB) określa wskaźnik SPF, mierzony stosunkiem minimalnej dawki rumieniowej (MED) skóry chronionej przez dany filtr do minimalnej dawki rumieniowej skóry pozbawionej ochrony. U dzieci najczęściej stosowane są preparaty o SPF od 30 do 50,  w zależności od fototypu skóry.

Jedziemy na urlop – co do opalania dla dzieci wybrać?

Szczególnie duże ryzyko narażenia na oparzenia słoneczne występuje w warunkach zimowych w górach u dzieci jeżdżących na nartach (większa ekspozycja na UV z powodu dużej wysokości n.p.m., śnieg, lód, wiatr nasilający działanie słońca), a także latem nad morzem (woda, piasek). Promieniowanie UV w górach zwiększa się o 4% na każde 300 m wysokości. Szczególnie śnieg i lód, odbijające do 80-90% UV, zwiększają narażenie na oparzenia słoneczne. Z kolei latem promienie UV przenikają przez wodę na głębokość ok. 1 m, a piasek nasila ich działanie o 15-30%. Co do opalania dla dzieci sprawdzi się najlepiej? W takich przypadkach zaleca się używać filtrów o SPF 50 lub 50+, natomiast przy pochmurnej pogodzie – SPF 30.

W kwestii wyższej ochrony zdania są podzielone, gdyż niektórzy badacze są zdania, że SPF 50+ nie zwiększa w sposób istotny ochrony przed oparzeniem słonecznym w porównaniu z SPF50. Odpowiednikiem ochrony przed UVA jest wskaźnik PPD, który przeważnie stanowi 1/3 wartości SPF i jest określany w skali od + do +++ (co przy SPF 30 odpowiada wartości PPD wynoszącej ok. 10).


Ewa Kamińska
Ewa Kamińska
Kierownik Zakładu Farmakologii w Instytucie Matki i Dziecka
Ekspert w zakresie bezpieczeństwa stosowania leków, kosmetyków, produktów biobójczych i środków do prania przeznaczonych dla niemowląt, dzieci i kobiet.

Biorąc pod uwagę niedojrzałość skóry małych dzieci i związane z tym zwiększone ryzyko wchłaniania różnych substancji przez skórę do krwi, a także specyfikę stosowania preparatów z filtrami UV (kilkukrotna aplikacja w ciągu dnia, często na całe ciało), Instytut Matki i Dziecka nie akceptuje w produktach mających pozytywną opinię IMiD zawartości filtrów chemicznych BP-3 (oxybenzone) i 3-BC (3-benzylidene camphor). Taką samą decyzję podjęto w odniesieniu do OMC (octinoxate). Najbezpieczniejsze jest stosowanie filtrów mineralnych. Ich prawidłowa aplikacja, unikanie słońca w godzinach najsilniejszego działania promieni słonecznych, a także dobór odpowiednich ubrań zapewnią należytą ochronę przed słońcem dla dzieci.


Preparaty do opalania – czy te z zeszłego sezonu będą dobre?

Krem na słońce dla niemowląt, mleczko do opalania dla trzylatka – niezależnie od tego, w jakim wieku jest dziecko i co do opalania dla dzieci wybierzemy, pamiętajmy, żeby nie stosować preparatu z filtrem z ubiegłego sezonu – im bowiem dłuższe jego przechowywanie, tym mniejsza aktywność filtrów UV. Gdy wybieramy się na plażę, lepiej jest mieć przy sobie jedynie potrzebną ilość kremu, natomiast resztę opakowania przechowywać w domu.

Jak aplikować krem do opalania?

Skuteczność preparatu zależy od jego prawidłowej aplikacji. Kremy z filtrami chemicznymi stosujemy na skórę na ok. 30 min przed wyjściem na zewnątrz, pamiętając o ich ponownym nanoszeniu co 2-3 godziny, jeśli jesteśmy dłużej narażeni na działanie słońca. Decydującą rolę odgrywa jednak ilość kosmetyku z filtrem naniesiona na skórę. Zalecaną dawką jest 2 mg/cm2, jednak z przeprowadzonych badań wynika, że w większości przypadków jest ona 4-krotnie mniejsza i wynosi 0,5 mg/cm2. Trudno to sobie wyobrazić, ale dla dorosłego człowieka jednorazowa dawka całkowita preparatu z filtrem naniesionego na całe ciało powinna wynosić aż 60 ml, czyli 12 łyżeczek do herbaty.

Jaki krem dla niemowlaka będzie najlepszy?

U niemowląt i dzieci do lat 3 zaleca się stosować preparaty z filtrami mineralnymi, choć od 7. miesiąca życia dopuszcza się też stosowanie preparatów z filtrami chemicznymi. Najpopularniejsze filtry mineralne to mikronizowany tlenek cynku i mikronizowany dwutlenek tytanu. Są uważane za bezpieczniejsze u dzieci, ponadto ich skuteczność jest o ok. 20% większa niż filtrów chemicznych, które mogą wywołać fotoalergiczne kontaktowe zapalenie skóry (np. pochodne PABA, oktokrylen, OMC, BP-3), kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, alergiczne zapalenie skóry.

Rekomendowane produkty